ban_tin.gif (501 bytes)

  Hiep_Thong.gif (4054 bytes)  


 

HA�T �U�NG

PHU�NG VU� THA�NH LE�

theo Quy che� To�ng qua�t Sa�ch le� Roma

Lm. Nha�c s� Roco Nguye�n Duy

Ca ha�t la� mo�t trong nh��ng ye�u to� cu�a phu�ng vu� tha�nh le� va� vie�c s�� du�ng ye�u to� na�y trong ca�c c�� ha�nh tha�nh le� la� mo�t �ie�u quan tro�ng. Ca� Quy che� To�ng qua�t Sa�ch le� Roma cu� cu�a na�m 1975 (QCTQ.SLR) va� QCTQ m��i na�m 2000, �e�u nha�n ma�nh ta�m quan tro�ng cu�a ca ha�t va� �a� co� nh��ng ch� da�n ra�t cu� the�, chi tie�t �e� la�m sao ha�t cho �u�ng. Nha�n tha�y ra�ng ne�u ca�c v� phu� tra�ch ca�c co�ng �oa�n gia�o x�� (hay tu vie�n) va� ca�c ca �oa�n ch�u kho� �o�c k� pha�n QCTQ trong pha�n �a�u cu�a SLR ma� �em a�p du�ng th� cha�c �a� tra�nh ����c nh��ng tr���ng h��p �a�ng tie�c va� �a�ng tra�ch trong vie�c ca ha�t phu�ng vu�. �e� giu�p uo�n na�n va� �i �u�ng ch� da�y cu�a Gia�o Ho�i, chu�ng to�i xin he� tho�ng la�i nh��ng ch� da�n na�y cu�a QCTQ SLR.

 

PHA�N I : NHA�N ��NH CHUNG

I. Bo�i ca�nh mu�c vu� ca ha�t

1. Nh��ng tr���ng h��p �a�ng tie�c va� �a�ng tra�ch

Tham d�� tha�nh le� �� n�i na�y n�i kia, nhie�u ng���i hie�u bie�t phu�ng vu� nha�n tha�y ra�ng co� mo�t so� co�ng �oa�n va� ca �oa�n �a� s�� du�ng ca�c ba�i ha�t mo�t ca�ch tuy� tie�n. Th� du� :

- Ha�t qua� da�i (nha�t la� ca�c ba�i ca nha�p le� va� da�ng le�) khie�n chu� te� va� co�ng �oa�n pha�i ch�� ���i.

- Ha�t nh��ng ba�i ca kho�ng h��p v��i chu� �e� cu�a nga�y le�.

- Ha�t nh��ng ba�i ca kho�ng lie�n quan g� �e�n nghi th��c va� ta�c �o�ng phu�ng vu� �ang ����c c�� ha�nh (Td : �ang khi da�ng ba�nh r���u, ca �oa�n la�i ha�t ba�i co� no�i dung sa�m ho�i, hay ca�u cho cha me� …).

- Hoa�c ha�t mo�t ba�i tha�nh ca ma� no�i dung kho�ng phu� h��p v��i �o�i t���ng co�ng �oa�n tham d�� (nha�t la� nh��ng tha�nh le� da�nh cho thie�u nhi).

- �a�ng tra�ch h�n la� vie�c ha�t nh��ng ba�i ca ch�a ����c phe�p s�� du�ng, hay ca� nh��ng ba�i nha�c ���i nh�ng l��i �a�o (nh� ba�i Symphony N09 cu�a Beethoven, ba�i Ave Maria cu�a Schubert …) ; hoa�c ba�i hoa�n toa�n ���i (nh� ba�i �n ngh�a sinh tha�nh cu�a D��ng Thie�u T���c, ba�i T�nh Cha cu�a Y Va�n …).

2. Thie�u co�ng �oa�n t�nh

Be�n ca�nh nh��ng tr���ng h��p thie�u so�t tre�n, ng���i ta co�n nha�n tha�y nhie�u n�i ca �oa�n qua� tham, th�ch ha�t nh��ng ba�i �a a�m, hay nh��ng ba�i kho� ha�t ne�n co�ng �oa�n kho�ng co� c� ho�i �o�ng go�p tie�ng ha�t cu�a m�nh trong tha�nh le�. Ca� �e�n ca�u �a�p trong pha�n tha�nh v�nh �a�p ca, co�ng �oa�n cu�ng kho�ng ����c chung l��i, v� kho�ng ����c ta�p tr���c hay kho� qua�.

Ngoa�i ra, nh��ng v� h���ng da�n do kho�ng �e� y� khi co�ng �oa�n ha�t th� m�nh pha�i b��t a�m l���ng (qua micro), ne�n vo� t�nh hay co� y� ma� mo�i ng���i c�� pha�i nghe mo�t gio�ng cu�a ng���i h���ng da�n la�n a�t ta�t ca� mo�i ng���i trong suo�t tha�nh le�, khi ha�t cu�ng nh� khi �o�c kinh. �ie�u na�y de� ga�y ra b��c bo�i va� chia tr� n�i co�ng �oa�n phu�ng vu�.

3. S�� du�ng nha�c cu�

Cu�ng co� nhie�u �ie�u ca�n pha�i h���ng da�n, nh�ng xin ����c tr�nh ba�y trong mo�t d�p kha�c.

II. Th�� t�m nguye�n nha�n

Co� nhie�u nguye�n nha�n da�n �e�n nh��ng tr���ng h��p �a�ng tie�c va� �a�ng tra�ch tre�n, cu� the� la� :

- Do ba�i ca vie�t la�m sao, ha�t la�m va�y.

- Do ca tr���ng th�ch ba�i ha�t na�o, th� ca �oa�n pha�i ta�p va� ha�t nh� va�y (thie�u t�nh kha�ch quan).

- Hoa�c co� the� ch��a cha�y : gi�� le� �a� �e�n, t�m ����c ba�i na�o ha�t ba�i �o� cho xong.

- Hoa�c co� the� v� phu� tra�ch v� qua� nhie�u co�ng ta�c mu�c vu� kha�c, ch�a quan ta�m �u� �e�n la�nh v��c ca ha�t ; hoa�c ne� v� kho�ng da�m s��a sai s�� ra�ng ca tr���ng t�� a�i, ca �oa�n ngh� vie�c kho�ng ha�t n��a. T�� �o� chu� tr��ng makeno, la�m thinh �e� ca �oa�n muo�n ha�t the� na�o cu�ng ����c (mie�n la� tha�nh le� co� ha�t co�n h�n la� kho�ng).

The� nh�ng, nguye�n nha�n ch�nh ��a �e�n nh��ng hie�n tra�ng tre�n pha�n l��n co� le� la� do s�� thie�u hie�u bie�t nh��ng quy ��nh ca�n ba�n ve� phu�ng vu� va� vai tro� cu�a tha�nh nha�c trong phu�ng vu�.

III. Nh��ng no� l��c cha�n ch�nh

�e� tra�nh nh��ng tr���ng h��p �a�ng tie�c va� �a�ng tra�ch tre�n �a�y, trong nhie�u na�m qua, Uy� ban Tha�nh nha�c (UBTN) toa�n quo�c, cu�ng nh� UBTN ca�c gia�o pha�n �a� pho� bie�n ca�c va�n kie�n cu�a Gia�o Ho�i, ca�c tho�ng ca�o lie�n quan �e�n tha�nh nha�c, �a� to� ch��c nh��ng buo�i tha�o lua�n chuye�n �e� tha�nh nha�c, �a� pho� bie�n nh��ng no�i san, ta�p san gia�i th�ch ca�c va�n kie�n tha�nh nha�c, ��a ra nh��ng h���ng da�n cu� the�, nha�m pho� ca�p nh��ng kie�n th��c ca�n ba�n va� ca�n thie�t trong la�nh v��c phu�ng vu� tha�nh nha�c cho ca�c gia�o x��, ca�c ca tr���ng va� ca�c nha�c s�.

�ie�u �o� cho tha�y trong vie�c cha�n ch�nh �a� co� ra�t nhie�u co� ga�ng. Nh�ng xem ra co�n ga�p kha� nhie�u kho� kha�n, v� nhie�u l� do, ma� l� do chung nha�t la� ca�c ca �oa�n, ca tr���ng, nha�c s� kho�ng co� trong tay nh��ng va�n kie�n ch�nh th��c cu�a Gia�o Ho�i ; ngoa�i ra la�i thie�u tr���ng l��p �a�o ta�o nha�n s�� hoa�t �o�ng tha�nh nha�c mo�t ca�ch ch�nh quy.

Th��c ra, kho�ng ha�n la� thie�u nh��ng ta�i lie�u lie�n quan �e�n tha�nh nha�c, ma� co� the� kho�ng bie�t t�m �� �a�u, hay nga�i nga�n kho�ng muo�n t�m.

Do �o�, �e� giu�p cho ca�c ca �oa�n co� the� na�m ����c nh��ng quy lua�t tha�nh nha�c to�i thie�u lie�n quan �e�n vie�c ca ha�t trong phu�ng vu� tha�nh le�, chu�ng to�i xin �e� ngh� �o�c ky� ca�c ch� da�n trong QCTQ.SLR, ma� ai cu�ng co� trong ta�m tay, ngo� ha�u se� ha�t �u�ng va� hay trong c�� ha�nh tha�nh le�. Nh�� �o� se� �a�t ����c mu�c ��ch cu�a phu�ng vu� la� "to�n vinh Thie�n Chu�a va� tha�nh hoa� con ng���i".

PHA�N II : �E� HA�T �U�NG PHU�NG VU� THA�NH LE�

theo Quy che� To�ng qua�t Sa�ch le� Roma

I. Ca�c ba�i ha�t trong tha�nh le�

Co� the� chia nh��ng ba�i ca trong tha�nh le� ba�ng nhie�u ca�ch :

- Nh��ng ba�i ca co� t�nh ca�ch nghi th��c va� nh��ng ba�i ca �i ke�m mo�t nghi th��c.

- Hoa�c nh��ng ba�i ca da�nh cho pha�n "th���ng le�", chung cho ba�t c�� nga�y le� na�o, va� "pha�n rie�ng", ����c thay �o�i tuy� mo�i nga�y le�.

Nh��ng ca�ch chia na�y �e�u co� nh��ng �u �ie�m cu�a no�.

Tuy nhie�n s�� pha�n chia na�y co� le� kho�ng co�n phu� h��p ma�y v��i phu�ng vu� m��i n��a. Hie�n nay, mo�i ba�i ha�t �e�u co� ch��c na�ng va� t�nh cha�t rie�ng.

Theo J. Ge�lineau, chu�ng ta pha�i d��a va�o s�� tr�nh ba�y cu�a Sa�ch le� Roma, �e� hie�u y� ngh�a va� ch��c na�ng cu�a mo�i ba�i ha�t trong tha�nh le�, t�� �o� ng���i ta se� co� the� ngh� �e�n nh��ng h�nh th��c a�m nha�c, gio�ng ha�t va� h�nh the� a�m nha�c cho h��p v��i t��ng tr���ng h��p. Ng���i ta co� the� chie�u theo ch��c na�ng va� ta�m quan tro�ng cu�a ca�c ba�i ha�t �o� ma� chia ra nh� sau :

a. Ca�c ba�i ha�t Tha�nh Kinh co� thay �o�i : Tha�nh v�nh va� ba�i ha�t Alleluia.

b. Ca�c ba�i ha�t kho�ng thay �o�i : ca�c ca�u �o�i thoa�i va� ca�c l��i tung ho� (go�m ca� ba�i Tha�nh, Tha�nh, Tha�nh : Sanctus).

c. Ca�c ba�i ha�t th���ng xuye�n : ba�i xin Chu�a th��ng xo�t (Kyrie eleison) - Kinh Vinh Danh (Gloria) - L��i ca�u nguye�n pho� qua�t - Ba�i La�y Chie�n Thie�n Chu�a (Agnus Dei) - va� kinh Tin K�nh (ne�u ha�t).

d. Ca�c ba�i ha�t tuy� mu�a hoa�c le� �a�c bie�t : Tuy� theo mu�a phu�ng vu�, tuy� theo nga�y le� : Ca nha�p le�, Tha�nh thi ve� L��i Chu�a, Ba�i ca r���c le� (ca hie�p le�) va� tha�nh thi ca�m ta�, sau cu�ng la� ba�i ca ke�t le�.

II. Sa�p xe�p ba�i ca

Mo�t khi �a� hie�u ����c ch��c na�ng va� ta�m quan tro�ng cu�a mo�i ba�i ca, chu�ng ta m��i de� da�ng cho�n va� sa�p xe�p ca�c ba�i ca trong tha�nh le� �e� "to�n vinh Thie�n Chu�a "va�" m�u �ch thie�ng lie�ng cho co�ng �oa�n phu�ng vu�" (x. HCPV 112). Va�y pha�i d��a tre�n nh��ng tie�u chua�n na�o �e� cho�n l��a va� sa�p xe�p ?

1. Va�ng theo hua�n quye�n

Gia�o Ho�i ha�ng quan ta�m �e�n tha�nh nha�c. S�� quan ta�m �o� ����c bie�u hie�n qua ca�c tho�ng �ie�p, ca�c hie�n che�, ca�c hua�n th� ve� tha�nh nha�c �a� ban ha�nh qua ca�c th��i �a�i. Mo�t so� da�n ch��ng :

- ���c Urbano� (1624-1644) tuye�n bo� : "Tha�nh nha�c pha�i phu�c vu� tha�nh le� ch�� kho�ng pha�i tha�nh le� phu�c vu� tha�nh nha�c".

- Tho�ng �ie�p Musicae Sacrae Disciplina (Quy lua�t Tha�nh nha�c) cu�a ���c Pio XII ban ha�nh nga�y 25-12-1955, so� 17 vie�t : "se� kho�ng ai nga�c nhie�n ve� vie�c Gia�o Ho�i cha�m so�c, gi�� g�n ca�n tha�n tha�nh nha�c, kho�ng pha�i �e� a�p �a�t nh��ng lua�t ve� tha�m m� ho�c, hay k� thua�t trong pha�m vi l� thuye�t a�m nha�c, nh�ng �e� �e� pho�ng kho�ng cho ba�t c�� ca�i g� la�m cho tha�nh nha�c ma�t ve� cao quy�, v� s�� ma�ng cu�a no� la� thi ha�nh mo�t vie�c ra�t quan tro�ng : �o� la� th�� ph���ng Thie�n Chu�a". Hie�n che� Phu�ng vu� so� 112 cu�ng nha�c la�i mu�c ��ch cao ca� cu�a Tha�nh nha�c la� "to�n vinh Thie�n Chu�a va� tha�nh hoa� ca�c ta�m ho�n".

- Cu�ng trong so� 112, HCPV vie�t : "Nha�c ga�n lie�n v��i l��i ca tha�nh tr�� ne�n tha�nh pha�n thie�t ye�u, ve�n toa�n cu�a phu�ng vu� … Ca nha�c ca�ng lie�n ke�t v��i hoa�t �o�ng phu�ng vu� bao nhie�u, ca�ng tha�nh thie�n h�n ba�y nhie�u".

- Hua�n th� th�� 3 (Liturgicae Restaurationes) no�i : "V� tha�nh nha�c la� �e� c�� ha�nh phu�ng vu�, ne�n pha�i tha�nh thie�n va� co� nghe� thua�t" (so� 3c) ; v� the� "ca�c v� chu� cha�n, do s�� mau ma�n tua�n theo lua�t le� va� ch� th� cu�a Gia�o Ho�i, va� do tinh tha�n ���c tin thu�c �a�y, se� loa�i bo� nh��ng khuynh h���ng rie�ng t�, nh��ng s�� th�ch ca� nha�n. Ho� pha�i la� nh��ng no� bo�c cu�a phu�ng vu� chung ba�ng g��ng sa�ng, ba�ng tinh tha�n ho�c ho�i, va� ba�ng co�ng vie�c hua�n luye�n tho�ng minh va� be�n b� cu�a m�nh" (so� 13) …

Nh��ng nguye�n ta�c h���ng da�n ne�u tre�n cho phe�p chu�ng ta ru�t ra nh��ng nguye�n ta�c va� nh��ng �ie�u th��c ha�nh.

2. Nh��ng nguye�n ta�c

2.1. Ch� s�� du�ng trong phu�ng vu� nh��ng nha�c pha�m �a� ����c sa�ng ta�c v��i mu�c ��ch phu�ng vu�.

2.2. Ch� s�� du�ng nh��ng nha�c pha�m to�n gia�o ��ch th��c, ngh�a la� nh��ng nha�c pha�m co� t�nh tha�nh thie�n.

- Tha�nh thie�n trong l��i ca1.

- Tha�nh thie�n �i sa�t v��i phu�ng vu�.

- Tha�nh thie�n do vie�c s�� du�ng cung �ie�u trang nghie�m.

2.3. Ch� du�ng nh��ng nha�c pha�m co� h�nh th��c nghe� thua�t ��ch �a�ng (�a�m ba�o �u�ng va� hay ve� nha�c cu�ng nh� l��i).

2.4. Nh��ng nha�c pha�m ����c gia�o quye�n chua�n nha�n.

3. Nh��ng a�p du�ng

Tha�nh nha�c co� 4 loa�i :

- B�nh ca.

- Ca�c h�nh th��c nha�c �a a�m kim co� ����c th��a nha�n.

- Tha�nh nha�c cho �a�i phong ca�m va� ca�c nha�c cu� kha�c.

- Ca phu�ng vu� va� to�n gia�o. Loa�i na�y go�m phu�ng ca (nh��ng ba�i ca du�ng trong phu�ng vu�) va� tha�nh ca, m��i ����c s�� du�ng. Co�n loa�i gia�o ca (du� die�n ta� ca�c cha�n l� trong �a�o, nh�ng du�ng cho ca�c buo�i sinh hoa�t to�n gia�o trong hay ngoa�i nha� th��) th� kho�ng ����c phe�p ��a va�o phu�ng vu�.

Qua nh��ng ��nh ngh�a va� pha�n loa�i tha�nh le�, chu�ng ta co� mo�t so� th��c ha�nh cu� the� :

3.1. Tha�nh nha�c kho�ng ch� la� pha�n trang tr� cho le� nghi, hoa�c la� ph��ng tie�n (co� cu�ng ����c hay kho�ng cu�ng ����c) g��i lo�ng so�t sa�ng cu�a t�n h��u, nh�ng la� ch�nh phu�ng vu�, mo�t hoa�t �o�ng loan ba�o ma�u nhie�m Kito� gia�o ma� Ho�i Tha�nh kho�ng ng��ng c�� ha�nh. Ne�n pha�i y� th��c va� t�m hie�u, ca�u nguye�n tre�n t��ng do�ng ca cu�a ba�i ha�t muo�n cho�n (kho�ng ne�n la�m cho qua la�n chie�u le�).

3.2. Pha�i ����c chua�n b� va� l��a cho�n ca�n tha�n v� "kho�ng pha�i ba�t c�� loa�i nha�c na�o, ba�i ha�t hay nha�c kh� na�o cu�ng co� kha� na�ng nuo�i d���ng l��i ca�u nguye�n va� tr�nh ba�y ma�u nhie�m cu�a ���c Kito� nh� nhau". Kho�n ngoan h�n ca� ca�n pha�i tham kha�o y� kie�n cu�a nh��ng ng���i co� tra�ch nhie�m v��i co�ng �oa�n hoa�c nh��ng v� co� kha� na�ng chuye�n mo�n.

3.3 Tie�u chua�n phu�ng vu� la� tie�u chua�n �u tie�n �e� cho�n l��a. "Gia� tr� ca nha�c trong phu�ng vu� kho�ng ����c tha�m ��nh hoa�n toa�n theo k� thua�t a�m nha�c va� tha�m m� n��a, ma� theo tie�u chua�n lie�n ke�t cha�t che� v��i phu�ng vu�".

3.4. Pha�i co� s�� qua�n b�nh gi��a ca�c ba�i ca co�ng �o�ng va� nh��ng ba�i ca da�nh cho ca �oa�n. "V� ba�n cha�t vie�c c�� ha�nh tha�nh le� la� co�ng �o�ng, ne�n ca nha�c kho�ng ����c ca�n tr�� s�� tham d�� linh �o�ng cu�a co�ng �o�ng".

4. Sa�p xe�p ca�c ba�i ca

Pha�i hoa�ch ��nh sa�n mo�t ch��ng tr�nh ha�t nh��ng lu�c na�o, nh��ng ba�i na�o, trong loa�i co�ng �oa�n na�o tham d��, nha�n s�� co� nh��ng ai. Sao cho ta�t ca� ha�i hoa�, a�n kh��p va� tho�ng nha�t, nh�p nha�ng v��i nhau. Ta co� the� tie�n ha�nh theo ca�c b���c :

- Chu� �e� cu�a tha�nh le� se� c�� ha�nh la� g� ? �e� ta�i no�i ba�t, tro�ng ta�m trong ca�c �e� ta�i ma� ca�c ba�i �o�c g��i le�n la� g� ?

- Nh��ng ba�i ha�t co� phu� h��p v��i y� ngh�a, �a�c t�nh va� th��c hie�n nh� the� na�o trong t��ng pha�n cu�a tha�nh le�.

- Co�ng �oa�n tham d�� go�m �a so� la� nh��ng ai (ng���i l��n, gi��i tre� hay thie�u nhi …).

- Nha�n s�� ca ha�t co� sa�n sa�ng ch�a (ng���i ch�i �a�n, ng���i l�nh x���ng, tr�nh �o� ca �oa�n, ng���i ca tr���ng ca �oa�n).

- Ba�i ca na�y th�ch h��p cho mo�i giai �oa�n cu�a vie�c c�� ha�nh. Cha�ng ha�n ba�i "Tha�nh, Tha�nh, Tha�nh" pha�i do ta�t ca� co�ng �oa�n cu�ng ha�t, ����c chu� te� m��i go�i ha�y chu�c tu�ng Thie�n Chu�a c��c tha�nh sau Kinh Tie�n Tu�ng, ma� la�i la� ba�i �a a�m, ch� m�nh ca �oa�n ha�t th� kho�ng the� phu� h��p ����c.

- Cho�n lo�c tr���c nh��ng tie�u khu�c se� ha�t : v� co� mo�t so� ba�i ca ta�c gia� vie�t v��i 4, 5 hoa�c 6 ca�u tie�u khu�c, ne�n ca�n pha�i l�u y� �e� ch� cho�n ha�t nh��ng tie�u khu�c na�o phu� h��p v��i nga�y le�, hoa�c trong mo�t th��i l���ng nha�t ��nh ch� co� the� ha�t 1 hay 2 tie�u khu�c ma� tho�i. Cha�ng ha�n ba�i "Ca Nha�p Le� Mu�a Vo�ng" cu�a N.D.

- Pha�n co�ng ca�c ca�u ha�t, pha�n na�o cu�a co�ng �oa�n, pha�n na�o cu�a ca �oa�n.

5. Y� ngh�a, �a�c t�nh va� ca�ch th��c hie�n ca�c ba�i ha�t

trong tha�nh le� Chu� nha�t

Hua�n th� Tha�nh Nha�c trong phu�ng vu� �a� nha�n nhu� : "�o�i v��i c�� ha�nh tha�nh le� co� da�n chu�ng tham d��, nha�t la� ca�c Chu� nha�t va� le� tro�ng, th� trong m��c �o� co� the�, pha�i chuo�ng h�nh th��c tha�nh le� ca ha�t h�n, du� nhie�u la�n trong mo�t nga�y" (so� 27). Hua�n th� na�y cu�ng da�y ra�ng : "Vie�c pha�n ca�p le� nghi phu�ng vu� long tro�ng hay ��n gia�n tuy� �� cho� ng���i ta da�nh cho vie�c ca ha�t nhie�u hay �t" (so� 7).

5.1. Nh��ng ch� da�n

1. Hua�n th� Tha�nh nha�c trong Phu�ng vu�, nga�y 5-3-1967, �a� ��a ra ca�c ch� da�n nh� sau (tr�ch ca�c so� cu�a hua�n th�) :

So� 28 : Ca�ch s�� du�ng nh��ng ca�p ba�c tham d�� (va�o tha�nh le� ha�t) ����c quy ��nh nh� sau �a�y : ba�c nha�t co� the� ha�t toa�n pha�n ; ba�c hai va� ba�c ba ch� ����c s�� du�ng hoa�c toa�n pha�n hoa�c mo�t pha�n chung v��i ba�c nha�t. Nh� the� ca�c t�n h��u se� luo�n ����c quy h���ng t��i khi ho� co� the� tham d�� �a�y �u� va�o ca ha�t.

So� 29 : Thuo�c ve� ba�c I co� :

a. Trong nghi th��c nha�p le� :

- L��i cha�o cu�a linh mu�c v��i l��i �a�p cu�a da�n chu�ng.

- L��i nguye�n.

b. Trong phu�ng vu� L��i Chu�a :

- Ca�c l��i tung ho� khi �o�c Phu�c A�m.

c. Trong Phu�ng vu� Tha�nh The�:

- L��i nguye�n tre�n le� va�t – Kinh tie�n tu�ng v��i l��i �o�i �a�p va� Kinh Tha�nh Tha�nh Tha�nh.

- L��i tung ho� ke�t thu�c le� quy.

- Kinh La�y Cha cu�ng v��i l��i ke�u go�i va� l��i qua�ng die�n.

- B�nh an cu�a Chu�a … L��i nguye�n sau r���c le�.

d. Co�ng th��c ke�t le�.

So� 30 : Thuo�c ve� ba�c II co� : Pha�n th���ng le� – L��i nguye�n chung.

So� 31 : Thuo�c ve� ba�c III co� : Ca nha�p le�, da�ng le�, hie�p le�, �a�p ca, Alleluia – Ca�c ba�i �o�c Kinh Tha�nh, tr�� khi nha�n tha�y �o�c tie�n h�n ha�t.

So� 33 : Ch��ng na�o co� the�, co�ng �oa�n t�n h��u ����c tham d�� ha�t ca�c le� rie�ng (ca nha�p le�, da�ng le�, hie�p le�) la� mo�t �ie�u hay ; ho� se� ha�t ����c ne�u co� nh��ng �ie�p khu�c de� ha�t hoa�c nh��ng h�nh th��c a�m nha�c kha�c th�ch h��p …

So� 34 : Nh��ng ba�i ha�t cu�a bo� Th���ng le� (kinh th��ng xo�t, Vinh danh …) ne�u la� nh��ng nha�c pha�m nhie�u gio�ng, co� the� do ca �oa�n ha�t, theo ca�c quy lua�t �a� quen, hoa�c ha�t buo�ng (acapella), hoa�c co� nha�c kh� phu� hoa�, mie�n la� kho�ng loa�i da�n chu�ng ra kho�i vie�c tham d�� ca ha�t …

So� 36 : Trong ca�c tha�nh le� th���ng, tuy� nghi co� the�, ha�t mo�t pha�n cu�a bo� Rie�ng le� hay Th���ng le�. H�n n��a co� the� ha�t mo�t ba�i ca kha�c (kho�ng la�y trong bo� Rie�ng le� hay Th���ng le�) va�o lu�c �a�u le�, da�ng le� va� hie�p le�; tuy nhie�n, ba�i ca �o� kho�ng ch� co� t�nh ca�ch Tha�nh The� la� �u�, nh�ng co�n pha�i phu� h��p v��i ca�c pha�n tha�nh le�, v��i nga�y le�, v��i mu�a phu�ng vu� …

2. Quy che� To�ng qua�t Sa�ch le� Roma (3-4-1969)

So� 313 : Hie�u qua� cu�a tha�nh le� ve� ma�t mu�c vu� cha�c cha�n se� gia ta�ng, ne�u ca�c ba�i �o�c, ca�c l��i nguye�n va� ca�c ba�i ha�t �a�p ��ng �u�ng, ch��ng na�o co� the�, v��i nhu ca�u, v��i s�� chua�n b� ta�m ho�n va� na�o tra�ng cu�a nh��ng ng���i tham d��. �o� la� �ie�u co� the� �a�t ����c ne�u bie�t s�� du�ng ca�ch th�ch �a�ng quye�n ha�n ro�ng ra�i �e� l��a cho�n.

V� the�, trong khi to� ch��c tha�nh le�, linh mu�c pha�i l�u y� �e�n co�ng �ch thie�ng lie�ng cu�a co�ng �oa�n h�n la� �e�n sa�ng kie�n ca� nha�n cu�a m�nh …

… Do �o� tr���c khi c�� ha�nh, tha�y pho� te�, ca�c �o�c vie�n, tha�nh v�nh ca vie�n, x���ng ca vie�n, ng���i da�n le�, ca �oa�n, mo�i ng���i trong pha�m vi cu�a m�nh ca�n bie�t ro� pha�i s�� du�ng ba�n va�n na�o ; ���ng �e� t�nh tra�ng "ga�p �a�u hay �o�". Ca�c nghi th��c ����c sa�p xe�p va� die�n tie�n ca�ch ha�i hoa� se� giu�p ra�t nhie�u cho gia�o da�n chua�n b� ta�m ho�n da�ng tha�nh le�.

So� 324 : Khi pha�i l��a cho�n ca�c ba�i ha�t xen va�o gi��a ca�c ba�i �o�c va� ca�c ba�i ca nha�p le�, ca tie�n le� va� ca hie�p le�, th� ha�y tua�n theo ca�c quy lua�t �a� a�n ��nh cho ca�c pha�n �o�.

D��a theo QCTQ Sa�ch le� Roma, chu�ng ta se� theo th�� t�� die�n tie�n tr���c sau cu�a tha�nh le� �e� t�m hie�u y� ngh�a, �a�c t�nh, va� ca�ch th��c hie�n cu�a t��ng ba�i.

III. NH��NG BA�I CA TRONG THA�NH LE� theo QCTQSLR

1. Ca Nha�p Le� :

Y� ngh�a : "Khi da�n chu�ng �a� ta�p ho�p, th� ba�t �a�u ha�t ca nha�p le�, �ang �o� khi linh mu�c va� ca�c ng���i giu�p le� tie�n ra. Ba�i ca na�y co� mu�c ��ch m�� �a�u vie�c c�� ha�nh tha�nh le�, giu�p gia�o da�n the�m h��p nha�t, h���ng ta�m ho�n ho� va�o ma�u nhie�m mu�a phu�ng vu� hay nga�y le� va� �i ke�m v��i cuo�c r���c cu�a linh mu�c va� ca�c ng���i giu�p le�". Nh� chu�ng ta bie�t ca ha�t la� ca�ch die�n ta� tho�ng th���ng cu�a ba�t c�� mo�t le� ho�i na�o. Vie�c ga�p g�� Thie�n Chu�a luo�n luo�n la� mo�t le� ho�i. V� the� ngay t�� lu�c ba�t �a�u, ca nha�p le� ����c ha�t le�n se� xoa� tan s�� la�nh lu�ng cu�a ca� nha�n va� ke�t h��p mo�i ng���i tha�nh mo�t co�ng �oa�n t�nh th��ng va� so�ng �o�ng, �e� die�n ta� nie�m vui ����c ga�p nhau, ����c ta� �n Chu�a.

�a�c t�nh : Ke�m theo nghi th��c (r���c), giu�p t�n h��u kha�m pha� ra ���c Kito� hie�n die�n n�i v� Chu� te�. (Theo J. Ge�lineau : co� khi la� ch�nh nghi th��c). Do �o� ba�i ca ca�n co� �a�c t�nh vui t��i, pho� tho�ng.

Ca�ch th��c hie�n : Ca nha�p le� ����c ha�t nh� sau :

- Hoa�c lua�n phie�n gi��a ca �oa�n va� da�n chu�ng ;

- Hoa�c lua�n phie�n gi��a mo�t ca vie�n va� da�n chu�ng ;

- Hoa�c ta�t ca� do da�n chu�ng ha�t ;

- Hoa�c do mo�t m�nh ca �oa�n ha�t ma� tho�i. Co� the� du�ng �ie�p ca cu�ng v��i tha�nh v�nh, ghi trong sa�ch Graduale Romanum hay trong sa�ch Graduale Simplex ; hoa�c du�ng ba�n ha�t na�o kha�c phu� h��p v��i c�� ha�nh phu�ng vu�, v��i t�nh cha�t cu�a nga�y le�, hay mu�a phu�ng vu�. Ba�n va�n ba�i ha�t na�y pha�i ����c Ho�i �o�ng Gia�m mu�c chua�n nha�n.

2. Kinh "La�y Chu�a, Xin Th��ng Xo�t" :

Y� ngh�a : la� mo�t l��i "Tung ho� – ke�u ca�u", xua�t pha�t t�� �a�y lo�ng �e� ke�u ca�u �n tr�� l��c. �o� la� mo�t l��i ke�u c��u thie�t tha (����c la�p �i la�i nhie�u la�n), va� "s�� la�p �i la�p la�i na�y �a� mang mo�t h�nh th��c kinh ca�u".

�a�c t�nh : Ba�i ca nghi th��c.

Ca�ch th��c hie�n : "Tr�� khi l��i ke�u ca�u na�y �a� ����c th��c hie�n trong pha�n chua�n b� sa�m ho�i", ba�i na�y th���ng :

- ����c mo�i ng���i ha�t, ngh�a la� da�n chu�ng, ca �oa�n hay x���ng ca vie�n, �e�u go�p pha�n va�o �o�.

- ����c ha�t hai la�n mo�i l��i tung ho� ; nh�ng v� �a�c t�nh cu�a ngo�n ng�� kha�c nhau, v� nghe� thua�t a�m nha�c, hay v� hoa�n ca�nh, cu�ng co� the� ha�t nhie�u la�n hoa�c xen va�o mo�t ca�u ha�t nga�n.

- Ne�u kho�ng ha�t th� �o�c.

3. Kinh Vinh danh

Y� ngh�a : Kinh Vinh danh la� mo�t Tha�nh thi ra�t co� k�nh, ma� Gia�o Ho�i, ����c �oa�n tu� trong Chu�a Tha�nh Tha�n, du�ng �e� to�n vinh Chu�a Cha va� ca�u kha�n Chie�n Con.

�a�c t�nh : Kho�ng �i ke�m theo mo�t nghi th��c na�o he�t. No� ta�o ne�n mo�t cho� ���ng rie�ng cho m�nh, nha�t la� trong Mu�a Gia�ng Sinh. Kinh Vinh danh la� ch�nh nghi th��c cu�a c�� ha�nh Tha�nh le�.

Ca�ch th��c hie�n : Kinh na�y ����c ha�t

- Hoa�c do toa�n the� co�ng �oa�n t�n h��u ;

- Hoa�c lua�n phie�n gi��a da�n chu�ng va� ca �oa�n ;

- Hoa�c do ch�nh ca �oa�n. Ne�u kho�ng ha�t th� pha�i �o�c. Ha�t hay �o�c trong ca�c Chu�a Nha�t ngoa�i Mu�a Vo�ng va� Mu�a Chay, Le� Tro�ng va� Le� K�nh.

4. �a�p ca : ba�i ha�t xen gi��a ba�i �o�c

Y� ngh�a : Vie�c ca�i to� Phu�ng vu� cu�a Co�ng �o�ng Vatican II �a� phu�c h�ng la�i ca�c "�a�p ca". Tie�ng Chu�a ����c g��i t��i da�n chu�ng qua l��i ng���i �o�c sa�ch va� co�ng �oa�n la�ng nghe, ro�i �a�p la�i ba�ng "�a�p ca". �a�y la� h�nh a�nh cuo�c �o�i thoa�i kho�ng ng��ng gi��a Chu�a va� da�n Nga�i. Nh�� ca�c ba�i ha�t, da�n chu�ng la�m cho L��i Chu�a tha�nh cu�a m�nh, nh�� l��i tuye�n x�ng ���c tin, ho� ga�n bo� v��i L��i Chu�a.

�a�c t�nh : Cu�ng go�i la� ca tie�n ca�p, ba�i ca na�y la� tha�nh pha�n tro�n ve�n cu�a Phu�ng vu� L��i Chu�a.

Ca�ch th��c hie�n : Tha�nh v�nh th���ng la�y �� sa�ch ba�i �o�c, v� mo�i ba�n va�n tha�nh v�nh �e�u lie�n quan tr��c tie�p v��i mo�i ba�i �o�c, ne�n vie�c l��a cho�n tha�nh v�nh tuy� thuo�c ca�c ba�i �o�c. Tuy nhie�n, �e� da�n chu�ng co� the� ha�t tha�nh v�nh �a�p ca ca�ch de� da�ng h�n, mo�t so� ba�n va�n �a�p ca va� tha�nh v�nh �a� ����c l��a cho�n cho t��ng mu�a trong na�m, hoa�c cho t��ng loa�i tha�nh nha�n, �e� mo�i khi ha�t tha�nh v�nh, co� the� du�ng ca�c ba�n va�n na�y thay cho ba�n va�n h��p v��i ca�c ba�i �o�c lie�n he�.

Trong Phu�ng vu� L��i Chu�a, ca�c tha�nh v�nh �a� ����c bie�t d���i nhie�u h�nh th��c kha�c nhau trong l�ch s��. Ng���i ta th���ng chu� tro�ng �e�n ba h�nh th��c ch�nh :

a. Tha�nh v�nh ba�i �o�c : Tha�nh v�nh ����c �o�c, hoa�c ����c nga�m b��i ng���i �o�c sa�ch : Mo�i ng���i la�ng nghe nh� nghe L��i Chu�a.

b. Tha�nh v�nh �a�p ca : Ca�c ca�u cu�a tha�nh v�nh ����c ng���i �o�c sa�ch ha�t ta�i gia�ng �a�i (hay ta�i mo�t n�i thua�n tie�n), ro�i sau mo�i ca�u nh� the�, co�ng �oa�n se� tham gia ba�ng ca�u �A�P.

c. Trong th��c ha�nh, chu�ng ta co� nhie�u ca�ch �e� the� hie�n ba�i Tha�nh v�nh trong ca�c Tha�nh le� :

1. Ha�t Tha�nh v�nh �a�p ca theo ngh�a cha�t

Trong the� th��c �a�p ca na�y, co� s�� lie�n ke�t cha�t che� gi��a ca�u �ie�p khu�c, ra�t nga�n (go�i la� �a�p ca) va� ca�c ca�u tha�nh v�nh. Ca�u �a�p ca pha�i ga�n lie�n v��i ca�u Tha�nh v�nh, va� kho�ng ����c ta�ch r��i nhau, ca� ve� l��i va�n la�n ve� a�m �ie�u, s�� �o�i �a�p luo�n mau le� va� lie�n tu�c. Ha�t tha�nh v�nh trong ba�i Alleluia la� h�nh th��c ro� nha�t, trong �o� Alleluia �o�ng vai tro� �a�p ca.

2. Ha�t Tha�nh v�nh co� �ie�p khu�c

�� �a�y �ie�p khu�c co� the� ta�ch r��i va� �a�y la� ha�t �o�i �a�p, h�n la� ha�t �a�p ca. �a�y la� h�nh th��c ma� cuo�n Sa�ch Ba�i �o�c g��i y� cho ta : �ie�p khu�c se� ����c la�p la�i sau ba hoa�c bo�n do�ng Tha�nh v�nh.

3. Ha�t Tha�nh v�nh ta�p the

Toa�n the� co�ng �oa�n se� nga�m ba�i Tha�nh v�nh (co� the� chia la�m hai be� �o�i �a�p hoa�c �o�i �a�p gi��a co�ng �oa�n va� mo�t ca s�). Ca�i l��i la� �� �a�y co�ng �oa�n "a�n" L��i Chu�a, va� nh� va�y se� th���ng th��c v� ngon ngo�t cu�a Tha�nh v�nh.

4. Nghe ha�t Tha�nh v�nh

Tha�nh v�nh ����c ha�t b��i mo�t ng���i, co� pha�n nha�c �e�m e�m nhe� : co�ng �oa�n la�ng nghe trong tinh tha�n suy ga�m.

5. Ca�c h�nh th��c ca�u k� h�n

Co� ta�c gia� co�n �e� ra nhie�u kie�u ca�ch kha�c nhau cho ca�c na�m A, B, C. cha�ng ha�n cuo�n "Tha�nh v�nh nga�y Chu�a Nha�t" trong Eglise quy chante ca�c so� 18, 19, 21 (ca�c na�m 1986 -1988).

5. Alleluia hay la� tung ho� Tin M��ng

Y� ngh�a : H�n ba�t c�� l��i tung ho� na�o kha�c (nh� Amen, Hosanna), Alleluia la� l��i tung ho� �a� co� trong ne�n Phu�ng vu� x�a, �o� la� nie�m vui s���ng thua�n tuy�, �o� la� "tie�ng no�i cu�a nie�m vui trong sa�ng kho�ng die�n ta� ba�ng l��i no�i".

�a�c t�nh : Khi ca�c ng���i giu�p le� r���c sa�ch Tin M��ng, ta�t ca� co�ng �oa�n cung k�nh tung ho� �a�ng ng�� �e�n nha�n danh Chu�a. Ba�i ca na�y �i ke�m nghi th��c.

Ca�ch th��c hie�n : Sau ba�i �o�c th�� hai, la� ba�i Alleluia, hay ba�i ha�t kha�c nh� mu�a phu�ng vu� �o�i ho�i :

a. Alleluia ����c ha�t trong ca�c mu�a ngoa�i Mu�a Chay. He�t mo�i ng���i, hoa�c ca �oa�n, hay ca vie�n, ba�t �a�u ha�t, va� ne�u ca�n th� la�p la�i ; co�n l��i tung ho� th� la�y �� sa�ch ba�i �o�c, hay sa�ch Graduale Simplex.

b. Ba�i ha�t kha�c la� l��i tung ho� Tin M��ng, hoa�c mo�t Tha�nh v�nh kha�c cu�ng go�i la� ca lie�n tu�c (tractus), nh� co� trong sa�ch ba�i �o�c hay trong sa�ch ha�t Graduale.

Khi ch� co� mo�t ba�i �o�c tr���c Tin M��ng th� :

a. Trong mu�a pha�i ha�t Alleluia, co� the� ha�t hoa�c ba�i tha�nh v�nh tung ho� Alleluia, hoa�c tha�nh v�nh va� Alleluia v��i l��i tung ho�, hay ch� ha�t tha�nh v�nh hoa�c Alleluia ma� tho�i.

b. Trong mu�a kho�ng pha�i �o�c Alleluia, co� the� ha�t hoa�c �o�c tha�nh v�nh, hoa�c l��i tung ho� Tin M��ng.

Tha�nh v�nh theo sau ba�i �o�c, ne�u kho�ng ha�t th� �o�c ; co�n Haleluia hay l��i tung ho� Tin M��ng, ne�u kho�ng ha�t th� co� the� bo�.

Ca tie�p lie�n, ngoa�i le� Phu�c Sinh va� Le� Hie�n Xuo�ng th� ����c tuy� y�.

6. L��i tuye�n x�ng ���c tin

Y� ngh�a : Kinh Tin k�nh cu�ng go�i la� ba�n tuye�n x�ng ���c tin, trong khi c�� ha�nh tha�nh le�, nha�m la�m cho gia�o da�n cha�p nha�n va� �a�p la�i L��i Chu�a, ma� ho� �a� nghe trong ca�c ba�i �o�c va� ba�i die�n gia�ng ; �o�ng th��i nha�c ho� nh�� la�i lua�t ���c tin tr���c khi c�� ha�nh pha�n phu�ng vu� Tha�nh The�.

�a�c t�nh : Be�n Ta�y ph��ng, kinh na�y ����c coi la� s�� ke�t thu�c pha�n phu�ng vu� L��i Chu�a, tin theo s�� �ie�p v��a nghe, va� la� "c��a b���c va�o pha�n tha�nh le� cu�a ca�c t�n h��u" (J. A. Jungmann).

Ca�ch th��c hie�n : Kinh Tin k�nh pha�i do linh mu�c �o�c chung v��i gia�o da�n va�o ca�c nga�y Chu�a Nha�t va� Le� tro�ng ; cu�ng co� the� �o�c trong nh��ng le� �a�c bie�t kha� tro�ng the�. Ne�u ha�t, th� th���ng mo�i ng���i cu�ng ha�t, hoa�c ha�t lua�n phie�n.

7. Ca da�ng le�

Y� ngh�a : Ba�t �a�u phu�ng vu� Tha�nh The�, �a�i die�n cu�a co�ng �oa�n ��a le�n ba�n th�� ca�c le� pha�m se� tr�� tha�nh M�nh va� Ma�u ���c Kito�. Trong khi r���c le� pha�m ha�t ca da�ng le�. Ba�i ha�t na�y se� �em la�i cho cuo�c r���c mo�t y� ngh�a phong phu�. �ie�u na�y ra�t ����c tra�n tro�ng n�i ca�c ne�n phu�ng vu� �o�ng Ph��ng, ba�i ca da�ng le� na�y ����c coi la� linh tha�nh nha�t va� tro�ng �a�i nha�t cu�a tha�nh le�, v� ����c so sa�nh v��i ca�c ba�i ca cu�a thie�n tha�n Ke�rubim theo ha�u Chu�a Kito� khi Nga�i t�� te� le� ch�nh m�nh cho Thie�n Chu�a Cha, cu�ng v��i toa�n the� Gia�o Ho�i va� toa�n the� ca�c ta�o va�t.

�a�c t�nh : Ke�m theo nghi th��c.

Ca�ch th��c hie�n : Co�ng �o�ng Vatican II �a� mang la�i mo�t �o�i m��i �� �ie�m na�y : tr���c kia, ba�i ca da�ng le� (offertorio) do ca �oa�n ha�t, trong khi v� chu� te� nha�n ca�c le� va�t, va� ba�i ca na�y kho�ng lie�n he� nhie�u �e�n tha�nh le�. Nay th� ba�i ca da�ng le� se� do co�ng �oa�n ha�t va� ke�o da�i ba�i ha�t �t la� cho t��i khi �a�t le� pha�m tre�n ba�n th��, va� ba�i ca na�y co� lie�n he� cha�t che� v��i tha�nh le�.

Quy lua�t ve� ca�ch ha�t ca tie�n le� cu�ng gio�ng nh� ca�ch ha�t ca nha�p le�. Ne�u kho�ng co� ba�i ha�t th�� la�y va� chu�c tu�ng na�y, ng���i ta co� the� thay the� ba�ng mo�t ba�n nha�c da�o tre�n �a�n, hay mo�t ba�i kha�c ����c chua�n nha�n thay the�, mie�n la� ba�i �o� pha�i h��p v��i nga�y le� hay mu�a phu�ng vu� hoa�c h��p v��i pha�n tha�nh le� ; hoa�c ba�i ha�t co� y�: da�ng ba�nh r���u, da�ng ho�n xa�c … le�n Chu�a. Ne�n cho�n ba�i co� ke�m y� : "�e� ba�nh r���u tr�� tha�nh M�nh Ma�u Chu�a" ; ne�u kho�ng ha�t th� bo� luo�n ca tie�n le�.

8. Ba�i "tha�nh, tha�nh, tha�nh" (sanctus)

Y� ngh�a : Pha�i �a�t ba�i ca na�y trong toa�n bo� Kinh Ta� �n - mo�t kinh co� t�nh cha�t ta�m t�nh - th� chu�ng ta m��i co� the� hie�u ����c y� ngh�a trang tro�ng cu�a no�. Tha�t va�y, cu�ng v��i gio�ng "cao rao" cu�a Kinh Tie�n Tu�ng, gio�ng "nga�m nga" cu�a t���ng thua�t la�p Phe�p Tha�nh The�, kh� the� "tung ho�" cu�a l��i t���ng nie�m, l��i "�o�i thoa�i" �� pha�n �a�u va� tie�ng tung ho� "Amen" �� pha�n ke�t thu�c, th� nh��ng l��i "tung ho�" cu�a ba�i Sanctus �a� ta�o ne�n l��i ng��i khen �a da�ng. Ta�t ca� nh��ng "ba�i ha�t" ke� tie�p nhau �o� ch� la� mo�t l��i. Ba�i "Tha�nh" la� vie�c tung ho� ma� toa�n the� co�ng �oa�n h��p cu�ng ca�c tha�n tha�nh tre�n tr��i ha�t le�n.

�a�c t�nh : L��i tung ho� na�y la� pha�n ch�nh cu�a Kinh Ta� �n.

Ca�ch th��c hie�n : Sau khi chu� te� ha�t (hay �o�c) nh��ng l��i cuo�i cu�a Kinh Tie�n Tu�ng : "va� tung ho� ra�ng … " (hoa�c : kho�ng ng��ng tung ho� ra�ng ; l��n tie�ng tung ho� ra�ng ; pha�n kh��i … ha�n hoan … tha�nh kha�n … x�ng tu�ng ra�ng : …) th� ca� gia�o da�n va� linh mu�c cu�ng ha�t (hay �o�c) ngay (�a�n ch� ba�o cung 1, 2 no�t nha�c tho�i).

9. L��i tung ho� t���ng nie�m (sau Truye�n Phe�p)

Y� ngh�a : Nh�� vie�c t���ng nie�m, khi thi ha�nh me�nh le�nh �a� la�nh nha�n t�� ���c Kito� qua ca�c To�ng �o�, Ho�i Tha�nh t���ng nie�m ch�nh ���c Kito�, nha�t la� nha�c la�i cuo�c kho� h�nh sinh �n c��u �o�, s�� so�ng la�i vinh hie�n va� le�n tr��i cu�a Ng���i.

�a�c t�nh : L��i tung ho� sau khi chu� te� co�ng bo� "�a�y la� ma�u nhie�m ���c tin", mang y� mong Chu�a la�i �e�n la� quan tro�ng nha�t.

Ca�ch th��c hie�n : Co�ng �oa�n cu�ng tung ho� (ne�t nha�c ca�n pha�i trang tro�ng ha�n hoan). Sa�ch Le� Roma �a� d�� tru� 3 co�ng th��c tung ho� �e� thay �o�i.

10. Vinh tu�ng ca ke�t thu�c kinh ta� �n :

Y� ngh�a : �a�y la� l��i chu�c vinh Thie�n Chu�a ke�t thu�c va� to� �a�m ne�t ch�nh ye�u cu�a Kinh Ta� �n, v��i mo�t co�ng th��c v��ng va�ng : "Ch�nh nh�� ���c Kito� …". Co�ng th��c na�y cho ta tha�y trong Ng���i ma� mo�i chu�c tu�ng �e�u quy ve� Chu�a la� Cha trong Tha�nh Linh.

�a�c t�nh : Long tro�ng va� xa�c t�n trong l��i tung ho� va� th�a l��n tie�ng.

Ca�ch th��c hie�n : Sau khi linh mu�c ha�t (hay �o�c) : "… �e�u thuo�c ve� Cha la� Thie�n Chu�a toa�n na�ng �e�n muo�n thu�� muo�n ���i", th� gia�o da�n th�a l��n tie�ng Amen. Co� the� la�p la�i tie�ng Amen 2 hay 3 la�n : co�ng �oa�n ta�n �o�ng v��i ta�t ca� nh��ng �ie�u v��a ����c �o�c trong Kinh Ta� �n.

11. Kinh La�y Cha :

Y� ngh�a : Trong kinh na�y ta xin Chu�a ban ba�nh ha�ng nga�y ; ba�nh na�y �o�i v��i Kito� h��u co�n a�m ch� ba�nh Tha�nh The� ; la�i xin Chu�a thanh ta�y ta�m ho�n cho kho�i mo�i to�i lo�i, ha�u cu�a tha�nh ����c th��c s�� ban cho nh��ng ng���i tha�nh.

�a�c t�nh : Du� ha�t hay �o�c, Kinh La�y Cha tr���c he�t la� kinh, kho�ng pha�i la� ho�c thuo�c lo�ng hay �e� �o�c la�i. �a�y la� pha�n nghi th��c m�� �a�u cho nghi th��c hie�p le�. Ca�ch th��c linh mu�c m�� �a�u co�ng the�m va�o gio�ng va� �ie�u cu�a co�ng �oa�n. Khi th��c hie�n to�t, v��i s�� so�t sa�ng no�i ta�m ma� co�ng �oa�n co� khi ca�u nguye�n, la� ba�ng ch��ng to�t nha�t cu�a s�� lie�n ke�t cha�t che� va� pha�m cha�t cu�a s�� tham gia phu�ng vu� Tha�nh The�.

Ca�ch th��c hie�n : Linh mu�c �o�c l��i m��i ca�u nguye�n : "Va�ng le�nh Chu�a C��u The� …" ro�i :

- He�t mo�i t�n h��u cu�ng �o�c hay ha�t kinh �o� v��i linh mu�c ;

- M�nh linh mu�c �o�c tie�p l��i kha�n xin ;

- Khai trie�n y� cuo�i cu�ng cu�a Kinh La�y Cha ;

- Gia�o da�n ke�t thu�c ba�ng l��i tung ho� : "V� Chu�a la� Vua uy quye�n …".

L��i m��i ca�u nguye�n, ch�nh Kinh La�y Cha, kinh kha�n xin va� l��i chu�c vinh ma� gia�o da�n du�ng �e� ke�t thu�c, ����c ha�t hay �o�c ro� tie�ng.

12. Kinh "La�y Chie�n Thie�n Chu�a" :

Y� ngh�a : Ngo�n S�� Isaia du�ng danh t�� CHIE�N THIE�N CHU�A �e� ch� Chu�a Kito� ; Tha�nh Gioan Ta�y Gia� cu�ng go�i Chu�a Kito� la� Chie�n Thie�n Chu�a (x. Is 53, 7 va� Ga 1, 29). Kinh na�y nha�c nh�� Con Chie�n Thie�n Chu�a �a� �o� ma�u ra tre�n tha�nh gia� �e� ta�y xo�a mo�i to�i cu�a nha�n loa�i va� trong Tha�nh le� chuye�n tho�ng co�ng nghie�p ma�u a�y �e� tha to�i cho t��ng ng���i r���c le�.

�a�c t�nh : Ba�i ca ke�m theo nghi th��c.

Ca�ch th��c hie�n : �ang khi be� ba�nh va� bo� mo�t pha�n va�o che�n tha�nh th� ca �oa�n hay ca vie�n th���ng ha�t �o�i �a�p hay �o�c l��n tie�ng kinh "La�y Chie�n Thie�n Chu�a", va� gia�o da�n �a�p la�i. Kinh na�y co� the� la�p �i la�p la�i, bao la�u co�n ca�n �e� ke�m theo vie�c be� ba�nh (ca� khi trao pha�t cho ca�c v� �o�ng te�). La�n cuo�i cu�ng ����c ke�t thu�c ba�ng ca�u : "Xin ban b�nh an cho chu�ng con".

13. Ca hie�p le� :

Y� ngh�a : No�i �e�n ma�u nhie�m theo Phu�ng vu�. Ba�i ca na�y co� mu�c ��ch die�n ta� s�� �o�ng ta�m hie�p nha�t thie�ng lie�ng gi��a nh��ng ng���i r���c le�, khi ho� �o�ng thanh ca ha�t, �o�ng th��i bie�u lo� nie�m vui trong ta�m ho�n va� la�m cho vie�c tie�n le�n r���c M�nh Tha�nh Chu�a co� t�nh ca�ch huynh �e� h�n.

�a�c t�nh : Theo truye�n tho�ng ra�t xa x�a, ba�i ha�t na�y �u�ng te�n cu�a no�, phu� hoa� cho cuo�c �i r���c le� cu�a t�n h��u. V� the� hai ba�i ha�t �ang khi r���c le�, va� sau khi r���c le�, kho�ng ba�t buo�c.

Ca�ch th��c hie�n : Ca hie�p le� ba�t �a�u khi linh mu�c r���c le� va� tuy� nghi ke�o da�i �ang khi gia�o da�n r���c le�. Ne�u co� ha�t ba�i ca na�o sau khi r���c le�, th� pha�i ke�t thu�c ba�i ca hie�p le� va�o �u�ng lu�c.

Co� the� du�ng �ie�p ca trong sa�ch Graduale Romanum cu�ng v��i tha�nh v�nh hay kho�ng co� tha�nh v�nh, hoa�c du�ng �ie�p ca v��i tha�nh v�nh trong sa�ch Graduale Simplex, hoa�c ba�i ha�t na�o th�ch h��p �a� ����c gia�o quye�n chua�n nha�n. Mo�t m�nh ca �oa�n ha�t, hoa�c ca �oa�n hay ca vie�n ha�t v��i gia�o da�n.

Sau khi r���c le�, linh mu�c va� gia�o da�n tuy� nghi thinh la�ng ca�u nguye�n trong lo�ng mo�t khoa�ng th��i gian. Ne�u muo�n, co� the� ha�t mo�t tha�nh thi, mo�t tha�nh v�nh hay mo�t tha�nh ca ng��i khen na�o kha�c. Tha�nh ca na�y kha�c ha�n ba�i "�i r���c le�", no� pha�i co� gia� tr� quy tu� mo�i l��i ca�u nguye�n ca� nha�n.

14. Ba�i ca ke�t le� :

Sau co�ng th��c gia�i ta�n, co� the� ha�t mo�t ba�i, �e� ta�i t��ng �o�i t�� do h�n, nh� :

- Ve� nga�y le� (���c Me�, ca�c tha�nh …) ; hay mu�a phu�ng vu�.

- Ra �i so�ng tha�nh le� … gieo Tin M��ng ; Ta� �n Chu�a …

- Ve� lo�ng su�ng k�nh … hay ca�u nguye�n cho ca�c gi��i. Ba�i ha�t na�y ne�n ha�t ca�ch t�ng b��ng pha�n kh��i, nh�ng pha�i nga�n go�n, co� the� v��a ra ve� v��a ha�t cho t��i khi ra kho�i nha� th��.

Vie�c co� nh��ng ba�i tha�nh ca �u�ng phu�ng vu� �a� la� mo�t �ie�u kho�. Vie�c cho�n l��a, sa�p xe�p ca�c ba�i a�y cho phu� h��p v��i c�� ha�nh phu�ng vu� la�i ca�ng kho� h�n. L��i ca tie�ng ha�t pha�i phu�c vu� va� nuo�i d���ng ba�u kh� ca�u nguye�n. B��i va�y nh��ng ng���i phu� tra�ch ve� ca ha�t pha�i hie�u bie�t va� theo do�i die�n tie�n cu�a tha�nh le�. Cho ne�n, ngoa�i s�� tr���ng ve� a�m nha�c, ho� pha�i co� nh��ng hie�u bie�t ca�n ba�n va� t��ng x��ng ve� phu�ng vu�, th� m��i chu toa�n to�t �e�p ch��c na�ng cu�a ho� trong co�ng �oa�n.

 CA HA�T TRONG THA�NH LE�

Lm. Anre� �o� Xua�n Que�

Phu�ng vu� ca ha�t trong tha�nh le�

Ca ha�t la� mo�t nhu ca�u ca�n thie�t va� ch�nh �a�ng trong tha�nh le�. Th���ng co� le� la� ha�t. Ha�t nhie�u hay �t la� tuy� ca�p ba�c cu�a le�. Hua�n th� De musica sacra in sacra liturgia (Ve� a�m nha�c trong Phu�ng vu� nga�y 5-3-1967) t�� so� 27-31 vie�t : "Khi c�� ha�nh tha�nh le� co� gia�o da�n tham d��, nha�t la� nh��ng nga�y Chu�a nha�t va� nga�y le�, ne�n he�t s��c coi tro�ng h�nh th��c le� ha�t h�n, du� c�� ha�nh nhie�u la�n trong cu�ng mo�t nga�y. Pha�i pha�n bie�t le� tro�ng, le� ha�t va� le� �o�c nh� �a� a�n ��nh trong Hua�n th� na�m 1958 so� 3, chie�u theo ca�c lua�t Phu�ng vu� hie�n ha�nh. Tuy nhie�n, v� l� do l��i �ch mu�c vu�, co� the� �e� ra nh��ng ca�p ba�c tham gia le� ha�t, ngo� ha�u t�� nay ve� sau, mo�i co�ng �oa�n, tuy� ph��ng tie�n sa�n co�, de� da�ng c�� ha�nh tha�nh le� tro�ng the� h�n, nh�� ca ha�t.

Ca�ch s�� du�ng ca�c ca�p ba�c tham gia ����c quy ��nh nh� sau :

Ba�c nha�t co� the� du�ng rie�ng mo�t m�nh. Ba�c hai va� ba�c ba ch� ����c du�ng ta�t ca� hay mo�t pha�n chung v��i ba�c nha�t. Nh� va�y, ca�c t�n h��u se� luo�n luo�n ����c khuye�n kh�ch d�� pha�n ca ha�t mo�t ca�ch �a�y �u�.

  • Ba�c nha�t go�m :

- Trong nghi th��c nha�p le� :

L��i cha�o cu�a linh mu�c va� l��i �a�p cu�a gia�o da�n,

L��i nguye�n.

- Trong pha�n Phu�ng vu� L��i Chu�a :

Ca�c ca�u tung ho� Tin M��ng.

- Trong pha�n Phu�ng vu� Tha�nh The� :

L��i nguye�n tie�n le�,

Kinh tie�n tu�ng v��i nh��ng ca�u �o�i �a�p va� kinh Tha�nh ! Tha�nh !, kinh La�y Chie�n Thie�n Chu�a,

L��i vinh tu�ng ca ke�t thu�c kinh Ta� �n.

Kinh la�y Cha v��i l��i nha�n nhu� va� l��i ca�u nguye�n ke� tie�p.

L��i chu�c b�nh an.

L��i nguye�n hie�p le�.

Nh��ng co�ng th��c ke�t le�.

  • Ba�c hai go�m :

Kinh xin Chu�a th��ng xo�t, kinh Vinh Danh, kinh Tin K�nh, kinh Tha�nh ! Tha�nh ! va� La�y Chie�n Thie�n Chu�a.

L��i nguye�n gia�o da�n.

  • Ba�c ba go�m :

Nh��ng ba�i ha�t lu�c nha�p le� va� r���c le�.

Ba�i �a�p ca sau ba�i C��u ���c hoa�c Tha�nh th�.

Haleluia tr���c khi �o�c Tin M��ng.

Ba�i ha�t tie�n le�.

Ca�c ba�i �o�c sa�ch tha�nh, tr�� khi tha�y ne�n �o�c h�n ha�t.

Ta�i mo�t va�i n�i ����c �a�c quye�n, ng���i ta th���ng du�ng nh��ng ba�i ha�t kha�c thay the� ca�c ba�i ca nha�p le�, tie�n le� va� hie�p le� trong sa�ch Graduale. Co� the� gi�� nh� the� tuy� pha�n quye�t cu�a �a�ng ba�n quye�n ��a ph��ng, mie�n la� nh��ng ba�i ha�t �o� h��p v��i ca�c pha�n trong tha�nh le� va� nga�y le� cu�ng nh� Mu�a Phu�ng vu�. Tha�m quye�n ��a ph��ng pha�i phe� chua�n l��i ca trong nh��ng ba�i ha�t �o�.

Co�ng �oa�n t�n h��u ne�n he�t s��c tham gia pha�n rie�ng le�. �ie�u a�y co� the� th��c hie�n ����c, nha�t la� khi co� nh��ng �ie�p khu�c de� ha�t va� nh��ng h�nh th��c a�m nha�c th�ch h��p.

Nh� va�y, qua ma�y so� v��a tr�ch da�n trong hua�n th� A�m nha�c trong Phu�ng vu�, �a� ro� la� Ho�i Tha�nh khuye�n kh�ch vie�c ca ha�t trong tha�nh le� va� �a�t ra nh��ng ca�p ba�c va� lua�t le� trong va�n �e� na�y. S�� d� nh� the� v� ca ha�t trong tha�nh le� la� mo�t va�n �e� thuo�c Phu�ng vu�. Ma� Phu�ng vu� la� vie�c th�� ph���ng co� nh��ng lua�t rie�ng ����c quy ��nh cho nh��ng ng���i co� bo�n pha�n pha�i thi ha�nh. B��i va�y, kho�ng la� g� khi co� nhie�u ng���i, va� ngay ca� ca�c linh mu�c n��a, cho ra�ng ha�t x���ng trong nha� th�� theo lua�t cu�a Ho�i Tha�nh nga�t nghe�o va� cha�t che� qua�. Cu�ng �u�ng tho�i ! Nh�ng ne�u suy ngh� the�m va� hie�u cho k� th� kho�ng pha�i nh� va�y, v� Phu�ng vu� ca ha�t co� mo�t ch��c na�ng ra�t cao quy� la� to�n vinh Thie�n Chu�a va� tha�nh hoa� ta�m ho�n ca�c t�n h��u. Ch��c na�ng na�y la�i ra�t �o�i ho�i, �o�i ho�i do�ng nha�c pha�i co� nghe� thua�t, l��i ca va� phong ca�ch die�n �a�t pha�i tha�nh thie�n, ba�i ca pha�i ����c co�ng nha�n la� hay �� mo�i th��i va� kha�p n�i. Nh��ng ai nghie�n c��u hay theo do�i Phu�ng vu� ca ha�t mo�t chu�t, th� kho�ng co�n xa la� g� v��i nh��ng �o�i ho�i na�y ����c co� �o�ng trong tie�ng Latinh qua nh��ng ch�� bonitas formae, sanctitas va� universalitas.

T�� �t na�m nay, ta�i nha� th�� Notre Dame de Paris co� Ban ha�t rie�ng go�i la� Maitrise de la Cathe�drale nga�y na�o cu�ng ha�t Kinh Chie�u cho ai muo�n tham d�� �e�n nghe va� co� ca�c ta�p ch� ve� tha�nh nha�c nh� Eglise qui chante, Choristes, Ancoli, Signes d'aujourd'hui, Signes Musique cho nh��ng ai muo�n t�m hie�u, nghie�n c��u. Trong ca�c buo�i ha�t va� ta�p ch� �o�, ng���i ta tha�y tha�nh nha�c va�n co� ca�i g� rie�ng kho�ng gio�ng nh� nha�c ���i va� ba�u kh� ra�t thua�n l��i giu�p cho ng���i ta ca�u nguye�n, ch�� kho�ng huye�n na�o o�n a�o nh� ca�c tu� �ie�m ca nha�c ngoa�i ����ng pho�. Gi��i tre� Co�ng gia�o be�n ta ch� quen v��i nha�c pho�ng tra� va� nha�c tre�n �a�i pha�t thanh, truye�n h�nh ne�n cu�ng la�m nha�c, ��a th�� nha�c �o� va�o nha� th�� va� cu�ng ha�t nh� the� trong n�i th�� ph���ng va� cho nh� the� la� h��p th��i, �u�ng mo�t.

Ba�y gi�� ng���i ta hay no�i �e�n nha�c tre�. Co� le� t�� na�y tho�ng du�ng �� Vie�t Nam h�n �� nhie�u n�i kha�c tre�n the� gi��i. Nh��ng ng���i tre� �� nhie�u n�i tre�n the� gi��i tu� ho�p trong nha� th�� hoa� gia�i �� Taize�, mo�t la�ng �� ga�n t�nh Ma�con be�n Pha�p, cu�ng ha�t nh��ng ba�i ca ca�u nguye�n trong nha� th��. Nh��ng ba�i na�y ����c thu la�i trong ba cuo�n ba�ng Cassette, �e� la� Come Worship the Lord, Jubilate Deo, Cantate Domino. Nh��ng ng���i na�y la� nh��ng ng���i tre�. Ho� ha�t nh��ng ba�i ca th�ch h��p v��i tuo�i va� nhu ca�u ta�m ho�n cu�a ho�, nh�ng nha�c cu�a ho� ha�t va�n la� nha�c ca�u nguye�n ch�� kho�ng pha�i nha�c vui ch�i. Qua nh��ng ba�i ha�t �o�, ng���i ta co� the� tha�y ra�ng Phu�ng vu� ca ha�t cu�a Ho�i Tha�nh kho�ng thay �o�i bao nhie�u so v��i tr���c kia, tr�� ra ����c ha�t ba�ng tie�ng ba�n quo�c thay tie�ng Latinh, ����c du�ng ca�c nha�c cu� ro�ng ra�i h�n v��i nh��ng �ie�u kie�n ro� re�t. Ngay nh� trong mo�t ta�i lie�u tha�nh nha�c nga�y 5-11-1987 ve� va�n �e� hoa� nha�c trong nha� th�� va�n co�n nh��ng �ie�u nh� sau :

"Nha�c co�ng va� th�nh gia� pha�i a�n ma�c va� �i ���ng cho x��ng h��p v��i n�i thie�ng tha�nh.

Ca�c nha�c s� va� ca s� pha�i tra�nh chie�m la�nh cung tha�nh. Pha�i he�t s��c to� lo�ng to�n k�nh ba�n th��, gia�ng �a�i va� ghe� cu�a v� chu� toa�.

Pha�i ca�t M�nh Tha�nh Chu�a �i n�i kha�c.

Pha�i co� l��i gi��i thie�u tr�nh ba�y nha�c pha�m sa�p tr�nh die�n kho�ng rie�ng ve� ph��ng die�n l�ch s�� nghe� thua�t ma� tho�i, nh�ng co�n ve� ph��ng die�n ta�m linh n��a, �e� th�nh gia� co� the� hie�u k� h�n va� tham d�� tha�m th�a h�n".

Xem �a�y, x�a cu�ng nh� nay, Ho�i Tha�nh luo�n co� nh��ng lua�t le� ve� Phu�ng vu� ca ha�t. Du� c��i m�� hay th�ch nghi, Ho�i Tha�nh va�n �a�t va�n �e� �a�n ha�t, va�o �u�ng v� tr� va� gia� tr� cu�a no�, nh� tha�y bie�u lo� trong tho�ng �ie�p g��i ca�c nghe� s� nga�y 8-12-1965 d���i �a�y :

"Ne�u �a�t tha�nh nha�c hay nha�c �a�o va�o �u�ng v� tr� va� gia� tr� cu�a no�, ca�c nha�c s� Kito� gia�o va� ca�c tha�nh vie�n trong ca�c "Scholae cantorum" se� ca�m tha�y ����c an u�i khi theo �uo�i truye�n tho�ng na�y va� co� gi�� cho no� ����c so�ng �o�ng �e� phu�c vu� ���c tin, nh� l��i Co�ng �o�ng Vatican II m��i go�i : "Ca�c ba�n ���ng t�� cho�i �em ta�i na�ng cu�a m�nh ra �e� phu�c vu� cha�n l� cu�a Chu�a. The� gi��i chu�ng ta �ang so�ng ca�n pha�i co� ca�i �e�p �e� kho�i r�i va�o tha�t vo�ng. Ca�i �e�p cu�ng nh� cha�n l� la�m cho lo�ng ng���i vui t��i pha�n kh��i. Va� �ie�u �o�, s�� d� co� ����c cu�ng la� nh�� �� ba�n tay cu�a ca�c ba�n".

Khi no�i �e�n Phu�ng vu� ca ha�t la� co� y� no�i rie�ng �e�n vie�c ha�t trong tha�nh le�, trong ca�c gi�� kinh Phu�ng vu� hay trong ca�c b� t�ch, v� theo �u�ng ngh�a ch� rie�ng nh��ng ba�i ha�t du�ng trong ba ��a ha�t na�y m��i go�i la� Phu�ng vu�. Ma� v� la� Phu�ng vu� ne�n pha�i gi�� nh��ng quy ta�c ve� Phu�ng vu�, ngh�a la� l��i trong ca�c ba�i ha�t �o� th���ng pha�i la� l��i Kinh Tha�nh hay Phu�ng vu�, nh��ng ba�i ha�t �o� pha�i �a�t va�o �u�ng v� tr� va� theo h�nh the� t��ng x��ng nh� �o�i ca, �a�p ca tha�nh thi, nga�m v�nh, x���ng �a�p, tung ho�.

Ve� ca�c h�nh the�, �� Vie�t Nam, hie�n nay h�i kho� v� pha�n �o�ng m��i ch� sa�ng ta�c ca khu�c tho�i co�n ca�c h�nh the� kha�c, hoa�c ch�a co� hoa�c qua� �t. Ve� l��i Kinh Tha�nh va� Phu�ng vu� cu�ng va�y. Sa�ch le� m��i cho gia�o da�n ch�a co�, trong khi sa�ch le� cu� kho�ng �u�, ba�n va�n Kinh Tha�nh cu�ng m��i ����c pha�t ha�nh ro�ng ra�i ga�n �a�y tho�i. �a�ng kha�c ca�c nha�c s� quen sa�ng ta�c theo ca�m h��ng ma� �t d��a va�o l��i Kinh Tha�nh hay Phu�ng vu� �e� vie�t nha�c, v� d��a va�o ba�n va�n, ng���i ta cho la� go� bo� va� kho� hay, �ang khi mo�t trong nh��ng �o�i ho�i cu�a nha�c Phu�ng vu� la� ba�n va�n pha�i la� L��i Chu�a va� khi ha�t le�n pha�i ����c nghe ro�, �o�ng th��i pha�i ����c �a�t �� be�n tre�n nha�c. Co� nha�c s� cho nh� the� la� gie�t che�t nha�c, nh�ng th��c ra nha�c pha�i phu�c vu� l��i trong Phu�ng vu�. Ba�i ha�t Phu�ng vu�, l��i m��i la� ch�nh, ch�� kho�ng pha�i nha�c, v� va�y ng���i ta m��i ke�u nha�c Phu�ng vu� buo�n la� va�y.

Nh�ng cu�ng tuy�. Mo�t nha�c s� ta�i ba va�n co� the� �a�t nha�c va�o mo�t ba�i Tha�nh v�nh, mo�t tha�nh thi �a� co� l��i sa�n tuy kho� ma� va�n hay, cu�ng nh� mo�t nha� va�n, nha� th� co� ta�i co� the� �a�t l��i va�o mo�t ba�n nha�c vie�t sa�n ma� va�n hay ����c. Co� �ie�u ne�u muo�n de�t nha�c va�o l��i Kinh Tha�nh, Phu�ng vu� theo ca�c nh�p �ie�u ta�n th��i ba�y gi�� th� tha�t la� kho� va� kho�ng h��p. �a�ng kha�c theo Ho�ng y Villot, Quo�c vu� khanh To�a tha�nh, trong th� g��i �a�i ho�i Tha�nh nha�c Y� �a�ng tre�n Osservatore romano, so� 39 th� pha�i �e� ca�c h�nh th��c nha�c Jazz ra ngoa�i Phu�ng vu�, nh� ng���i vie�t : "Pha�i co� ga�ng tra�nh va� ca�m ta�t ca� ca�c loa�i a�m thanh, nha�c kh� co� t�nh the� tu�c, �a�c bie�t nh��ng ba�i ha�t k�ch �o�ng, gay ca�n, ru�m beng, la�m na�o �o�ng khung ca�nh thanh t�nh cu�a nghi th��c Phu�ng vu�. Nh��ng th�� nha�c �o� kho�ng the� na�o x��ng h��p v��i mu�c ��ch cao ca� cu�a Phu�ng vu� la� tha�nh hoa� ta�m ho�n ca�c t�n h��u".

Th���ng ng���i ta ch�a pha�n bie�t ro� tha�nh ca Phu�ng vu� v��i tha�nh ca �a�i loa�i, �a�nh ra�ng tha�nh ca hie�n nay bao go�m nhie�u th�� nh� ca�c ca khu�c b�nh da�n to�n gia�o, nha�c co� kh��i h��ng va� ta�m t�nh �a�o, nha�c �a a�m h��p x���ng, nha�c Phu�ng vu�. Ca�c loa�i nha�c tha�nh ca kha�c co� the� ����c ha�t trong nha� th�� ngoa�i khung ca�nh Phu�ng vu� ma� ch�a cha�c �a� ����c ha�t trong tha�nh le�, v� muo�n ����c ha�t trong tha�nh le� th� nh��ng ba�i �o� pha�i h��p v��i Phu�ng vu�, ngh�a la� l��i ru�t ra t�� ca�c ba�n va�n Kinh tha�nh va� Phu�ng vu� �a� ����c Ho�i Tha�nh cho�n lo�c, la�i pha�i h��p v��i ca�c pha�n �oa�n cu�a tha�nh le�, v� du� �em ba�i ha�t ve� ���c Me� hay k�nh ca�c tha�nh ma� ha�t va�o lu�c r���c le� hay sau khi r���c le� la� kho�ng h��p ro�i. Ngoa�i ra, ��a nh��ng ba�i ���i �a�t l��i �a�o va�o �e� ha�t trong nha� th�� la� cu�ng kho�ng ����c, v� nh��ng ba�i �o� kho�ng ����c vie�t ra �e� du�ng trong nha� th��, do �o� hoa�n toa�n xa la� v��i mu�c ��ch th�� ph���ng. Nhie�u n�i �a� ��a va�o ha�t trong nha� th�� ca�c ba�i Wedding, One day, Hymne a� la joie, Uo�ng n���c nh�� nguo�n, �n ngh�a sinh tha�nh … ha�t trong nha� th�� th� cha�c cha�n la� kho�ng ����c, co� cha�ng la� ha�t ta�i le� gia tie�n �� nha� hay �� ca�c pho�ng le� ho�i ch�� kho�ng pha�i �� nha� th��.

Ca�c ba�n va�n va� ca�c ba�i ha�t du�ng trong tha�nh le�

Ca�c ba�n va�n

  • Co� ��nh

Co� hai loa�i ba�n va�n du�ng trong tha�nh le�, mo�t loa�i co� ��nh va� mo�t loa�i co� the� th�ch nghi, uye�n chuye�n. Loa�i co� ��nh la� l��i va�n trong Kinh Th��ng Xo�t, Vinh Danh, Tin K�nh ; Tha�nh ! Tha�nh !, La�y Chie�n Thie�n Chu�a, L��i Tie�n Tu�ng, Kinh La�y Cha, Kinh Nguye�n Tha�nh The�, ca�c ca�u tung ho� x���ng �a�p. L��i va�n cu�a nh��ng kinh na�y kho�ng ����c thay �o�i ma� pha�i theo ba�n d�ch ch�nh th��c �a� ����c Ho�i �o�ng Gia�m mu�c mo�t n���c hay mo�t mie�n chua�n nha�n va� Toa� Tha�nh cha�u phe�. Hua�n th� th�� ba so� 3 vie�t : "Rie�ng �o�i v��i Nghi th��c tha�nh le�, pha�i �a�c bie�t to�n tro�ng. Trong ca�c ba�n d�ch ch�nh th��c, tuye�t �o�i ca�m thay �o�i ca�c co�ng th��c trong nghi th��c du� v��i l� do pha�i thay �o�i cho de� de�t nha�c".

  • Uye�n chuye�n

Nh��ng ba�n va�n na�y kho�ng buo�c pha�i theo sa�t hoa�n toa�n. �o� la� ca�c ba�i ca nha�p le� va� hie�p le�. V� nh��ng ba�n na�y kho�ng nha�m �e� ha�t, ne�n �o�i khi kho�ng tie�n de�t nha�c. V� the� ca�c nha�c s� co� the� thay �o�i na�m ba ch�� hay thay �o�i th�� t��, mie�n la� kho�ng sai y� ngh�a, hoa�c cu�ng co� the� la�y y� �a�t ra mo�t ba�n va�n kha�c hay du�ng mo�t ba�i t��ng ���ng �e� thay the�. Hua�n th� th�� 3, so� 3 no�i the�m : "Co� the� du�ng ca�c �o�i ca nha�p le�, hie�p le� la�y trong sa�ch Graduale Romanum hay sa�ch Graduale simplex, sa�ch le� Roma hay trong ca�c ca mu�c �a� ����c Ho�i �o�ng Gia�m mu�c cha�p nha�n. Khi cho�n ca�c ba�i �e� cho ha�t trong tha�nh le�, Ho�i �o�ng Gia�m mu�c kho�ng nh��ng pha�i l�u y� xem nh��ng ba�i �o� co� h��p v��i mu�a Phu�ng vu�, v��i hoa�n ca�nh c�� ha�nh Phu�ng vu� hay kho�ng ma� co�n pha�i l�u y� �e�n nhu ca�u cu�a gia�o da�n s�� du�ng ca�c ba�i ha�t �o� n��a.

Pha�i he�t s��c co� vo� cho da�n chu�ng ha�t, du� d���i nh��ng h�nh th��c m��i th�ch h��p v��i ho�n da�n to�c va� na�o tra�ng cu�a ng���i th��i nay. Ca�c Ho�i �o�ng Gia�m mu�c se� cho la�m mo�t tuye�n ta�p ca�c ba�i ha�t �e� du�ng cho ca�c nho�m rie�ng nh� thanh nie�n hay nhi �o�ng, nh�ng pha�i lie�u sao cho l��i ca, a�m nha�c, nh�p �ie�u va� nha�c kh� phu� h��p v��i ve� trang tro�ng va� tha�nh thie�n cu�a n�i th�� ph���ng va� vie�c th�� ph���ng".

Ma�c du� Ho�i Tha�nh kho�ng ga�t ra ngoa�i Phu�ng vu� mo�t loa�i tha�nh ca na�o, nh�ng pha�i nha�n ra�ng mo�i th�� a�m nha�c, ba�i ha�t hay nha�c kh� kho�ng pha�i th�� na�o cu�ng th�ch h��p �e� nuo�i d���ng l��i ca�u nguye�n va� die�n ta� ma�u nhie�m Chu�a Kito�. V� mu�c ��ch cu�a nh��ng th�� �o� la� ��a ng���i ta t��i cho� th�� ph���ng Chu�a ne�n a�m nha�c pha�i hay, l��i ca pha�i tha�nh thie�n, la�i phu� h��p v��i tinh tha�n Phu�ng vu� va� ba�n t�nh cu�a mo�i pha�n trong Phu�ng vu�. No�i to�m la�i, ta�t ca� nh��ng th�� �o� kho�ng ����c ga�y ca�n tr�� cho co�ng �oa�n t�ch c��c tham gia Phu�ng vu� va� pha�i h���ng lo�ng tr� ng���i ta ve� ca�c ma�u nhie�m �ang c�� ha�nh".

Ca�c ba�i ha�t

Ca�c ba�i ha�t trong tha�nh le� la� ca nha�p le�, bo� le�, da�ng le� va� hie�p le� va� ke�t le�. Th���ng trong ca�c nha� th�� cu�a chu�ng ta va�n tha�y la�m nh� the�. Co� �ie�u pha�i no�i la� qua� o�n a�o, ba�i ha�t cho�n l��a kho�ng ����c k� cho �u�ng v��i tinh tha�n cu�a mu�a Phu�ng vu� va� ca�c pha�n �oa�n cu�a tha�nh le�. S�� d� nh� va�y v� nh��ng ng���i lo vie�c ca ha�t ch�a ����c nghe no�i ve� tha�nh le� va� nha�c Phu�ng vu� cho �u�, la�i thie�u ca�c ba�i ha�t ����c soa�n �e� ha�t trong nha� th�� cho �u�ng v��i Phu�ng vu�, hay co� ma� v� ng���i co� tra�ch nhie�m chie�u theo th� hie�u de� da�i, kho�ng �o�i ho�i, th�ch vui nho�n cu�a ca vie�n, cu�a gi��i tre� ne�n �a�nh bo� qua.

Ro�i co�n �a�n n��a ! Nh��ng ng���i ch�i �a�n trong ca�c nha� th�� hie�n nay ha�u he�t du�ng �a�n �ie�n t��, th���ng m�� a�m l���ng c��c l��n va� ch�i nh��ng �ie�u nha�c ���i �a� la�m sa�n. �e�n nha� th�� trong mo�t khung ca�nh nh� va�y tha�t la� kho� ca�u nguye�n. �ie�u �a�ng nga�i la� pha�n �o�ng t��i nha� th�� trong mo�t quang ca�nh nh� the� : ba�i ha�t th� tuy� tie�n, �a�n tro�ng th� inh o�i ma� kho�ng tha�y va�n �e� hoa�c kho�ng �a�t va�n �e� chi ca� ! Chu�ng ta co� nhie�m vu� gia�o du�c ���c tin ch�� kho�ng pha�i chie�u theo th� hie�u. Ve� �ie�m na�y, ch��ng II trong Quy che� To�ng qua�t Sa�ch le� Roma ve� c� ca�u tha�nh le�, ca�c ye�u to� va� ca�c pha�n cu�a tha�nh le� t�� trang 21-34 nha�t la� mu�c III ve� t��ng pha�n cu�a tha�nh le� trang 25 co� the� soi sa�ng cho chu�ng ta ra�t nhie�u.

1. Ca nha�p le�

Mu�c ��ch cu�a ba�i ca na�y la� m�� �a�u tha�nh le�, ta�o ba�u kh� pha�n kh��i, cho tha�y y� ngh�a cu�a mu�a Phu�ng vu� hay nga�y le�. L� t���ng la� ca� nha� th�� cu�ng ha�t, nha�t la� khi r���c chu� te� ra ha�nh le�. Ne�n cho�n ba�i ha�t pho� tho�ng �e� mo�i ng���i co� the� cu�ng ha�t. Ve� ca�ch ha�t th� co� the� ha�t theo ba ca�ch. Ca�ch th�� nha�t la� ca �oa�n va� co�ng �oa�n cu�ng ha�t ; ca�ch th�� hai la� mo�t ca x���ng vie�n va� co�ng �oa�n ha�t �o�i �a�p ; ca�ch th�� ba la� toa�n the� co�ng �oa�n ha�t chung. Nh�ng th��c te� th� xem ra ng���i ta hay co� tho�i quen �e� cho mo�t m�nh ca �oa�n ha�t.

2. Kinh Th��ng xo�t

�a�y la� mo�t ba�i ha�t x�ng tu�ng va� ke�u ca�u lo�ng th��ng xo�t cu�a Chu�a. H�nh th��c x��ng h��p nha�t �e� ha�t kinh na�y la� x���ng �a�p. Mo�t ng���i hay ca �oa�n x���ng ro�i mo�i ng���i trong co�ng �oa�n �a�p la�i. Lo�i x���ng �a�p �� �a�y co� t�nh tung ho�, ne�n ca�n pha�i ��n s� de� ha�t.

3. Kinh Vinh Danh

Ba�n cha�t cu�a ba�i na�y la� ca tu�ng vinh quang Chu�a Ba Ngo�i. �a�y la� mo�t ba�i tha�nh thi ba�ng va�n xuo�i co� nh�p �ie�u, ne�n pha�i ha�t the� na�o �e� bie�u lo� ����c nie�m ha�n hoan va� mo�i �o�ng ta�m cu�a nh��ng ng���i tham d��. V� the� co� the� ha�t chung v��i nhau hay chia la�m hai be�n lua�n phie�n nhau gi��a ca �oa�n v��i co�ng �oa�n hay gi��a hai be�n co�ng �oa�n v��i nhau.

4. Tha�nh v�nh �a�p ca

�a�y la� pha�n ha�t ca�n pha�i �ie�u ch�nh h�n ca�, v� th���ng ca tr���ng cu�ng nh� ca vie�n hay la�y ba�t c�� ba�i na�o ho� th�ch �e� �ie�n va�o cho� na�y, hay cho�n mo�t ba�i ha�t ve� v� tha�nh k�nh nga�y ho�m �o� �e� ha�t �� �a�y. La�m nh� the� cha�ng kha�c g� nh� "o�ng no�i ga�, ba� no�i v�t" va�y, v� Chu�a no�i mo�t ����ng, m�nh �a�p la�i mo�t ne�o. Chu�a no�i trong ba�i �o�c 1. Ho�i Tha�nh �a� xem nh��ng ba�i �o� va� t�m ra nh��ng �oa�n tha�nh v�nh t��ng ��ng �a�t trong ba�i �a�p ca. Co� le� khi cho�n ba�i ha�t, ng���i cho�n kho�ng �e� y� �e�n �ie�m na�y. Hie�n nay �a� co� mo�t so� tha�nh v�nh �a�p ca nh� cu�a Kim Long, Nguye�n H��u Phu� va� Ha�i Trie�u. Hi vo�ng trong t��ng lai se� co� nhie�u tha�nh v�nh �a�p ca ����c vie�t �u�ng theo quy ca�ch �e� du�ng trong Phu�ng vu�.

Ng���i ha�t tha�nh v�nh �a�p ca ne�n ���ng �� gia�ng �a�i quay xuo�ng co�ng �oa�n ha�t ca�c ca�u rie�ng, co�n ca�u �a�p �e� cho ca� nha� th�� ha�t. V� muo�n cho ca� nha� th�� ha�t, ne�n ca�c ca�u �a�p pha�i la�m tha�t va�n go�n va� de� ha�t, ch� ca�n ta�p va�i phu�t tr���c le� la� mo�i ng���i co� the� ha�t ����c. Ca�u na�y �a� co� sa�n trong ba�i �a�p ca ; ca�c nha�c s� ch� ca�n de�t nha�c va�o tho�i. Ne�n la�m the� na�o cho ca� nha� th�� ha�t ����c ca�u �a�p, th� ba�u kh� tham d�� se� kha�c ha�n le�n. Trong ta�p ch� Maison-Dieu so� 80 trang 71, cha Jounel vie�t : "Khu�c ca na�y kho�ng ca�n gia�o da�n ha�t ; ho� ch� ca�n ha�t ca�u �a�p tho�i. Mo�t ng���i hay mo�t ca vie�n se� ���ng �� gia�ng �a�i �o�c hay ha�t nh��ng ca�u x���ng, ro�i mo�i ng���i c�� cha�m chu� ngo�i nghe. ���ng la�m g� �e� ho� co� the� b� pha�n ta�n. To�t nha�t c�� �e� ho� nghe, mo�t ng���i �o�c hay ha�t tho�i".

5. Da�ng le�

Co� the� no�i ngoa�i ca�c ba�i ha�t �a� co� ve� ���c Me� ra, ca�c ba�i ca da�ng le� chie�m �a so�. �ie�u na�y cu�ng de� hie�u v� tr���c Co�ng �o�ng Vatican II ch� co� pha�n na�y la� ����c ha�t nhie�u ba�ng tie�ng ba�n quo�c tho�i, tha�nh ra ca�c nha�c s� ta�p trung sa�ng ta�c va�o �a�y kha� nhie�u. Ba�y gi�� kho�ng co�n buo�c pha�i ha�t ca da�ng le� n��a, nh�ng nhie�u n�i la�i la�m long tro�ng pha�n na�y qua� �a�ng, na�o la� r���c le� va�t, mu�a ha�t, la�m va�n nghe�. Tha�t la� vui tai vui ma�t, nh�ng kho�ng h��p Phu�ng vu�, b��i le� la�m cho ng���i tham d�� b� pha�n ta�n, chu� y� qua� nhie�u va�o pha�n phu� thuo�c kho�ng ca�n thie�t, la�i la�m cho tha�nh le� ma�t qua�n b�nh. Mu�c ��ch ch�nh cu�a vie�c da�ng le� va�t la� la�m cho gia�o da�n y� th��c vai tro� te� le� cu�a ho� trong ch��c linh mu�c chung cu�a gia�o da�n ma� tho�i.

6. Ba�i Tha�nh ! Tha�nh ! Tha�nh

Ba�i na�y la� mo�t ba�i tung ho� ma�nh me� pha�n kh��i, ����c the� hie�n trong t� the� th�� la�y k�nh ca�n, nha�n ma�nh �a�c bie�t khi ha�t ca�u "chu�c tu�ng �a�ng nha�n danh Chu�a ma� �e�n".

7. La�y Chie�n Thie�n Chu�a

�a�y la� ba�i ha�t cu�a co�ng �oa�n d���i h�nh th��c kinh ca�u, die�n ta� y� ngh�a cu�a nghi th��c be� ba�nh. C�� ch� be� ba�nh co� lie�n he� �e�n cuo�c tho� h�nh cu�a Chu�a Gie�su. Ng���i nh� ta�m ba�nh ����c be� ra �e� pha�n chia cho mo�i ng���i. S�� hi sinh cu�a Ng���i la� da�nh cho mo�i ng���i, va� ai cu�ng ����c th��a h���ng co�ng �n cu�a vie�c hi sinh na�y.

8. Ca hie�p le�

Ba�i ca hie�p le� �i ke�m v��i vie�c le�n r���c le�, ba�y to� mo�i da�y hie�p nha�t gi��a nh��ng ng���i r���c le� va� nie�m vui trong ta�m ho�n. Co� the� ha�t �o�i �a�p gi��a ca �oa�n va� co�ng �oa�n, gi��a mo�t ca x���ng vie�n va� co�ng �oa�n hoa�c da�o mo�t ba�i �a�n. Cu�ng kho�ng ca�n pha�i ha�t cho �a�y trong suo�t khoa�ng th��i gian r���c le�. Co� the� co� nh��ng lu�c ye�n la�ng, ro�i mo�t ng���i no�i le�n mo�t va�i ca�u la�y t�� trong ba�i Tin M��ng hay ca�c ba�i sa�ch tha�nh nga�y ho�m �o�. Lu�c na�y ch� ha�t nh��ng ba�i ta� �n, ca tu�ng th�� la�y Chu�a ch�� kho�ng ha�t ve� ���c Me� hay ca�c tha�nh.

9. Ke�t le�

Trong ca�c nha� th�� �� Vie�t Nam, th���ng sau l��i chu�c b�nh an ke�t le�, va�n co� tho�i quen ha�t mo�t ba�i. Ba�i na�y co� the� bo�, ne�u muo�n, va� thay va�o �o� ba�ng mo�t ba�n �a�n. Co� the� ha�t ve� Chu�a, ���c Me� hay ca�c tha�nh tuy� y�. Hua�n th� A�m nha�c trong Phu�ng vu�, so� 35 cu�ng no�i �e�n ba�i ha�t na�y khi vie�t : "Trong tha�nh le� �o�c, co� the� ha�t mo�t va�i pha�n th���ng le� hay le� rie�ng. H�n n��a, �o�i khi co� the� ha�t mo�t ba�i kha�c lu�c nha�p le�, tie�n le� va� hie�p le� cu�ng nh� ke�t le� ; tuy nhie�n, ne�u ch� h��p v��i tha�nh le� tho�i th� ch�a �u�, ma� co�n pha�i h��p v��i ca�c pha�n le�, nga�y le� hay mu�a Phu�ng vu� n��a".

Nh�ng v� ca�u "Le� �a� xong, chu�c anh ch� em ra ve� b�nh an" la� mo�t ca�u ke�t thu�c va� gia�i ta�n, ne�n pha�i la�m cho ng���i ta tha�y t��i �a�y la� he�t ro�i. V� va�y, ne�u co� ha�t th� kho�ng ne�n ha�t da�i va� la�u. Tuy la� he�t nh�ng m��i he�t �� giai �oa�n c�� ha�nh tho�i, co�n sau �o� la� ke�o da�i trong tinh tha�n va� trong giai �oa�n a�p du�ng. Le� �a� xong, t�n h��u ra ve� b�nh an v��i nh��ng co�ng vie�c ���i th���ng cu�a m�nh, nh�ng la�i �em va�o �o� tinh tha�n va� s��c ma�nh cu�a L��i Chu�a va� Tha�nh The� m�nh �a� la�nh nha�n ����c trong tha�nh le�, �e� giu�p m�nh so�ng vui t��i pha�n kh��i va� nh� ke�o da�i tha�nh le� ra tre�n tra�n gian va�y.

Tre�n �a�y la� mo�t va�i ne�t ve� Phu�ng vu� ca ha�t trong tha�nh le�, d��a va�o ca�c ba�n va�n quy ��nh o�n co� va� nh��ng ba�n va�n ����c phe�p th�ch nghi. Ca�c nha� th�� cu�a chu�ng ta co� vui ve�, so�i no�i, sa�m ua�t ve� be�n ngoa�i tha�t, nh�ng ve� th��c cha�t be�n trong, co� nh��ng �ie�u ca�n pha�i suy ngh� la�i.

Ma� mo�t trong nh��ng �ie�u �o� la� co�ng vie�c ha�t x���ng. Nh�ng ca tr���ng, ca vie�n kho�ng the� la�m �u�ng, la�m to�t co�ng vie�c na�y, ne�u kho�ng ����c h���ng da�n. Ne�u ca�c linh mu�c qua�n x�� kho�ng h���ng da�n, tho�i thu�c, khuye�n kh�ch, sa�n so�c ma� c�� pho� ma�c cho ca tr���ng th� va�n �e� kho�ng the� na�o gia�i quye�t o�n thoa� ����c. �o� ch�nh la� va�n �e� ma� co�ng vie�c ca ha�t trong ca�c nha� nha� th�� cu�a chu�ng ta hie�n nay �ang �a�t ra.

 


download.gif (1941 bytes)

Contact us: 
This site was created by Vietbishops Network
� 1999 - 2001, All Rights Reserved.

Slottica