AÂm Nhaïc vaø Taám Loøng

SONG LINH

Sau baøi vieát "Caûm nghó veà Giaùo Sö Nhaïc Só Phaïm Ñöùc Huyeán, ngöôøi coù hai nhaïc phaåm : Liberty vaø When Can I Be Reunited with My Mother? vöøa ñöôïc haõng ñóa HillTop Records phaùt haønh trong Album AMERICA".

Ít laâu sau, toâi laïi ñoïc baøi vieát cuûa taùc giaû Traàn Hieáu vôùi töïa ñeà : "Nhaïc sö Phaïm Ñöùc Huyeán vaø Ngheä thuaät Ñieàu khieån Hôïp ca" treân tôø Ngöôøi Vieät phaùt haønh taïi Orange County, mieàn Nam California. Trong baøi vieát naøy, taùc giaû Traàn Hieáu ñaõ phaùc hoïa khaù roõ neùt veà cuoäc ñôøi vaø söï nghieäp aâm nhaïc cuûa Nhaïc sö Phaïm Ñöùc Huyeán. Do ñoù, Linh muïc Vuõ Lieãu, linh höôùng cho caùc ca ñoaøn trong Giaùo xöù Vieät Nam taïi St. Patrick ñaõ phaûi thoát leân : "Taøi naêng cuûa Thaày Huyeán veà phöông dieän aâm nhaïc thaät quaù doài daøo, ñaëc bieät trong laõnh vöïc Thaùnh nhaïc. OÂng laïi haøo phoùng, khoâng caát giöõ cho mình maø saün saøng san seû vôùi ngöôøi khaùc. Thaät söï, oâng ñaõ duøng taøi naêng Chuùa ban ñeå laøm lôïi cho Chuùa".

Ngaøy 25/11/2001, Leã toát nghieäp lôùp Ca Tröôûng caáp 3 dieãn ra taïi hoäi tröôøng Dieân Hoàng, San Jose, toâi laïi coù dòp tieáp xuùc vôùi Giaùo sö Phaïm Ñöùc Huyeán vaø moät soá hoïc vieân vöøa toát nghieäp lôùp Ca Tröôûng caáp 3. Vôùi gioïng noùi nhoû nheï, chaäm raõi treân khuoân maët coøn öu tö, meät moûi sau hai tuaàn leã laøm vieäc 14 giôø moät ngaøy cho lôùp Ca Tröôûng caáp 3. Toâi cuøng moät soá anh chò em Vaên, Thi, Nhaïc só cuøng quyù vò ñoàng höông vaø thaân höõu ñeán tham döï. Dòp naày, toâi coù trao ñoåi vôùi Giaùo söï Nhaïc só Phaïm Ñöùc Huyeán vaø moät soá hoïc vieân toát nghieäp lôùp Ca Tröôûng caáp 3 ñeå hieåu bieát theâm taàm quan troïng, söï khaùc bieät giöõa caùc lôùp Ca Tröôûng caáp 1 – 2 vaø 3, ñoàng thôøi coù theâm tö lieäu lieân quan ñeán vaán ñeà giaûng daïy cuûa Giaùo sö Phaïm Ñöùc Huyeán. Sau ñaây laø cuoäc trao ñoåi giöõa toâi vaø Giaùo sö Phaïm Ñöùc Huyeán :

 

Song Linh : Xin Giaùo sö Nhaïc só cho bieát toång quaùt veà noäi dung chöông trình giaûng daïy cuûa caùc lôùp Ca Tröôûng caáp 1, 2 vaø 3 ?

PÑ. Huyeán : Muïc ñích cuûa caùc lôùp Ca Tröôûng laø ñaøo taïo nhöõng ngöôøi ñieàu khieån ca ñoaøn vaø daøn nhaïc hoøa taáu.

Noùi ñeán hôïp ca laø noùi ñeán nhöõng baøi haùt nhieàu beø vôùi nhöõng kyõ thuaät saùng taùc phöùc taïp, vì theá, ñoøi hoûi ngöôøi Ca Tröôûng phaûi trang bò cho mình moät kieán thöùc saâu roäng veà aâm nhaïc, hieåu thaáu ñaùo nhöõng yeáu toá caàn taïo neân baûn nhaïc hôïp ca, coù nhö theá môùi ñuû baûn laõnh ñeå taäp haùt cho ca ñoaøn, huaán luyeän ca ñoaøn vaø ñieàu khieån ca ñoaøn.

Vì theá, chöông trình ñaøo taïo Ca Tröôûng ñöôïc chia ra 3 caáp :

I.- Lôùp Ca Tröôûng caáp 1 :

Noäi dung coù 2 phaàn chính :

1. Phaàn lyù thuyeát : ñeà caäp ñeán :

a. Kyõ thuaät luyeän gioïng,

b. Kyõ thuaät huaán luyeän ca ñoaøn,

c. Kyõ thuaät taäp haùt.

2. Phaàn thöïc taäp :

- Thöïc haønh ñaùnh caùc loaïi nhòp caên baûn nhö nhòp 2/4, 3/4, 4/4, 6/8 vaø caùc bieán theå cuûa töøng loaïi nhòp naøy.

- Caùc kieåu ñaùnh cuûa caùc nhòp treân ñöôïc dieãn taû chi tieát. Trong 15 baøi thöïc taäp töø deã tôùi khoù, töø caùc baøi haùt ñôn giaûn moät, hai beø ñeán caùc baøi hôïp ca phöùc taïp 4,5 beø.

 

II.- Lôùp Ca Tröôûng caáp 2 :

Noäi dung coù 2 phaàn chính :

1. Phaàn lyù thuyeát : ñeà caäp ñeán :

a. Tieát taáu nhaïc bình ca vaø caùch phaùc hoïa tieát taáu,

b. Nhaïc nguõ aâm vôùi caùc heä thoáng aâm thanh, chuyeån heä vaø chuyeån vò.

2. Phaàn thöïc taäp :

a. Döïa treân 15 baøi maãu, thöïc taäp vaø reøn luyeän tay nhòp treân caùc loaïi nhòp vaø caùc bieán theå cuûa töøng loaïi nhòp vaø theå hieän saéc beùn caùc nhaïc saéc nhö : staccato, Marcato, Sostenuto, Sforzando v.v...

b. Thöïc taäp loái phaùc hoïa tieát taáu treân töøng beø hôïp ca moät caùch hôïp lyù,

c. Phoái hôïp loái ñaùnh nhòp thoâng thöôøng vaø caùch phaùc hoïa tieát taáu moät caùch nhuaàn nhuyeãn ñeå ñi töø Kyõ Thuaät Ñaùnh Nhòp tieán leân moät trình ñoä cao hôn laø Ngheä Thuaät Ñieàu Khieån Hôïp Ca.

 

III.- Lôùp Ca Tröôûng caáp 3 :

Noäi dung coù 2 phaàn chính :

1. Phaàn lyù thuyeát : ñeà caäp ñeán :

a. Nhaïc söû,

b. Phaân tích Hoøa aâm,

c. Daøn nhaïc vaø caùch phoái khí cho daøn nhaïc,

d. Nhaïc ngöõ Nhaïc Ña Ñieäu Vieät Nam vôùi loái saùng taùc Thoaùng Moûng.

2. Phaàn thöïc taäp :

a. Döïa treân 12 baøi hôïp ca thöïc taäp veà Ngheä Thuaät Ñieàu Khieån vôùi nhöõng ñöôøng neùt saùng taïo,

b. Reøn luyeän vaø gaïn loïc ñeå ñaït ñöôïc tay nhòp vôùi caùc yeáu toá :

* Saéc beùn,

* Hieäu quaû cao,

* Ngoaïn muïc.

c. Thöïc taäp ñieàu khieån ban hôïp ca vaø daøn nhaïc hoøa taáu phuï hoïa,

d. Cuoái cuøng laø reøn luyeän, gaïn loïc vaø saùng taïo ñeå ñaït tôùi moät Ngheä Thuaät Ñieàu Khieån soáng ñoäng.

Song Linh : Caùm ôn Giaùo sö ñaõ daønh chuùt thôøi giôø quyù baùu ñeå trình baøy caën keõ vaø saâu saéc veà hieäu quaû trong vieäc ñaøo taïo töøng lôùp Ca Tröôûng, ngoõ haàu laøm phong phuù vaø thaêng hoa neàn aâm nhaïc Vieät Nam haûi ngoaïi, ñaëc bieät trong laõnh vöïc Thaùnh Nhaïc ñang ñöôïc phaùt trieån vaø raát caàn thieát töø moïi taám loøng ngöôøi Vieät löu vong nhö Nhaïc sö Phaïm Ñöùc Huyeán ñaõ vaø ñang laøm coâng vieäc ñoù.

Cuõng trong buoåi Leã Toát nghieäp Lôùp Ca Tröôûng caáp 3, toâi cuõng coù dòp tieáp xuùc vôùi hai hoïc vieân sau ñaây :

 

Song Linh : 1.- Xin cho bieát anh hoïc nhaïc töø luùc naøo, thôøi gian bao laâu ? Nguyeân do naøo anh ñaõ theo hoïc caùc lôùp Ca Tröôûng caáp 1, 2 vaø 3 ?

Ñoã Vy Haï - Thöa anh Song Linh, toâi baét ñaàu hoïc nhaïc vaø laøm quen vôùi Thaùnh Ca töø khi böôùc vaøo ngöôõng cöûa Trung Hoïc (1965). Trong khoaûng 3 naêm, töø 1969 ñeán 1972, toâi hoïc Xöôùng AÂm vôùi moät Giaùo sö ngöôøi Phaùp laø Linh Muïc Reneù Gantier. Sau ñoù, töï hoïc Hoøa AÂm vaø Saùng Taùc, maõi cho ñeán naêm 1979 môùi coù cô hoäi tham döï lôùp Hoøa AÂm do Ñöùc Cha Phaoloâ Nguyeãn Vaên Hoøa höôùng daãn.

Vieäc toâi ñeán vôùi caùc lôùp Ca Tröôûng 1, 2 vaø 3 coù theå noùi laø moät cô duyeân ! Toâi sinh hoaït vôùi caùc Ca Ñoaøn Coâng Giaùo töø naêm 1971 ñeán nay trong vai troø Ca Tröôûng, maëc duø trong nhöõng naêm ñaàu ñöùng treân buïc ñieàu khieån, toâi chöa töøng coù may maén hoïc qua lôùp huaán luyeän Ca Tröôûng naøo ! Maõi cho ñeán naêm 1978, nhaân dòp Linh Muïc Nhaïc só Xuaân Thaûo ñeán Nha Trang toå chöùc caùc lôùp huaán luyeän Ca Tröôûng cho caùc Thaày Doøng Phanxicoâ, do söï quen bieát vôùi Nhaø Doøng, toâi ñöôïc cho hoïc chung vôùi caùc Thaày lieân tieáp hai caáp 1 vaø 2. Ñeán cuoái thaùng 5 naêm 1998, toâi hoïc laïi moät lôùp caáp 2 nöõa do Giaùo Sö Nhaïc Só Phaïm Ñöùc Huyeán höôùng daãn taïi Dallas, Texas. Roài hoâm nay, trong soá haøng traêm caùc hoïc vieân caáp 2 cuûa Giaùo Sö Phaïm Ñöùc Huyeán, toâi raát haân haïnh ñöôïc Giaùo Sö tuyeån choïn laøm moät trong soá 13 hoïc vieân tham döï lôùp Ca Tröôûng caáp 3 ñöôïc toå chöùc taïi San Jose, California töø ngaøy 16 ñeán heát ngaøy 25-11-2001.

 

Song Linh : 2.- Anh coù suy nghó gì veà neàn AÂm nhaïc Vieät Nam taïi haûi ngoaïi, vaø anh ñaõ ñoùng goùp nhöõng gì trong laõnh vöïc aâm nhaïc Thaùnh Ca ?

Ñoã Vy Haï : - Thöa anh, maëc duø vaãn thöôøng ñi "show" chung vôùi Ban Nhaïc Angel Heart (Dallas, TX) trong vai troø vöøa laø oâng baàu, vöøa laø MC, vöøa laø ca só, nhöng toâi laïi khoâng chuyeân taâm nghieân cöùu hoaëc tìm hieåu veà neàn aâm nhaïc Vieät Nam taïi haûi ngoaïi, vì theá, thaät tình toâi khoâng daùm ñöa ra moät nhaän ñònh naøo. Sôû tröôøng cuûa toâi laø saùng taùc Thaùnh Ca vaø sinh hoaït Ca ñoaøn. Nhöõng ñoùng goùp nhoû nhoi cuûa toâi trong hai laõnh vöïc naøy, coù chaêng chæ laø vieäc saùng taùc moät soá ca khuùc Thaùnh Ca vaø ñaøo taïo, huaán luyeän moät soá ca vieân cho caùc Ca Ñoaøn Coâng Giaùo töø trong nöôùc ra ñeán haûi ngoaïi.

 

Song Linh : 3.- Anh ñaõ saùng taùc ñöôïc bao nhieâu nhaïc phaåm Thaùnh Ca hoaëc nhaïc tình caûm, queâ höông vaø daân ca ?

Ñoã Vy Haï : - Thöa anh Song Linh, veà Thaùnh Ca, toâi vieát ñöôïc khoaûng hôn hai traêm ca khuùc duøng trong Phuïng Vuï, theâm vaøo ñoù, toâi cuõng ñaõ deät nhaïc theo loái Bình Ca cho taát caû caùc Thaùnh Vònh Ñaùp Ca vaø Alleluia duøng cho chu kyø Phuïng Vuï 3 naêm ABC. Phaàn lôùn caùc taùc phaåm naøy ñaõ ñöôïc giôùi thieäu treân trang nhaø cuûa toâi ôû HYPERLINK http://www.dovyha.n3.net. Veà tình ca, toâi chæ vieát ñöôïc hai baøi trong nhöõng ngaøy ñaàu saùng taùc (1975) vaø chæ phoå bieán trong giôùi baïn beø. Veà nhaïc queâ höông, vaøo naêm 1980, toâi coù vieát thöû maáy baøi veà thaønh phoá bieån Nha Trang (döôùi buùt hieäu Hoàng Phöông) nhaân cuoäc thi Saùng Taùc Ca Khuùc cuûa caùc Nhaïc só Khoâng Chuyeân Nghieäp. Maëc duø coù ca khuùc "Muøa Xuaân Nha Trang" laø moät trong 10 ca khuùc ñöôïc truùng tuyeån, sau ñoù, toâi vaãn quyeát ñònh löïa choïn con ñöôøng saùng taùc cho rieâng mình laø chæ hoaøn toaøn chuù taâm vaøo laõnh vöïc saùng taùc Thaùnh Ca maø thoâi.

 

Song Linh : 1.- Xin cho bieát sô löôïc tieåu söû veà baûn thaân lieân quan ñeán neàn aâm nhaïc Vieät Nam, ngoaïi quoác ?

Huy Khanh : - Em baét ñaàu hoïc döông caàm naêm leân baûy do chính oâng ngoaïi laø Giaùo sö Vuõ Ngoïc Lan chæ daãn, bao goàm nhaïc coå ñieån Taây phöông vaø nhaïc Vieät Nam. Khi ñöôïc 14 tuoåi, em coù hoïc theâm vôùi coâ Nguyeãn Ngoïc Lan ñeå ruùt tæa theâm kieán thöùc môùi veà nhaïc coå ñieån Taây phöông.

Sang Hoa Kyø naêm 15 tuoåi, em töï oân luyeän trong 3 naêm ñaàu vì Anh ngöõ coøn yeáu. Sau ñoù, em theo hoïc vôùi Giaùo sö Stephen Nielson tröôùc luùc vaøo Ñaïi hoïc. Naêm 1992, em toát nghieäp Cöû Nhaân AÂm Nhaïc taïi University of North Texas döôùi söï höôùng daãn cuûa Dr. Pamela Paul. Naêm 1996, em toát nghieäp Cao Hoïc AÂm Nhaïc taïi University of Texas taïi Austin, thaày giaùo laø Dr. Betty Mallard. Hieän nay, em daïy döông caàm taïi tö gia veà nhaïc coå ñieån Taây phöông vaø Thaùnh Ca Coâng Giaùo Vieät Nam.

 

Song Linh : 2.- Ñaõ ñoùng goùp nhöõng gì trong söï nghieäp aâm nhaïc Thaùnh Ca ?

Huy Khanh : - Naêm 11 tuoåi, em baét ñaàu ñeäm ñaøn cho ca ñoaøn Thieáu Nhi taïi nhaø thôø Taân Ñònh, Saøi Goøn. Sau ñoù, em coù ñeäm ñaøn cho ca ñoaøn Gloria vaøo caùc leã chieàu, cuõng taïi nhaø thôø Taân Ñònh. Em hieän ñang giuùp cho ca ñoaøn Phuïc Sinh taïi Carrollton, Texas. Ngoaøi vieäc ñeäm ñaøn, em coøn giuùp veà phaàn phoái khí, hoøa aâm vaø taäp döôït cho daøn nhaïc cuûa Giaùo xöù trong nhöõng dòp leã. Theâm vaøo ñoù, em raát chuù taâm vaøo vieäc ñaøo taïo nhöõng taøi naêng môùi ñeå coù theâm ngöôøi giuùp söùc vaø tieáp tuïc coâng vieäc phuïc vuï cho Thaùnh Ca Vieät Nam.

 

Song Linh : 3.- Sau khi tham döï lôùp Ca Tröôûng caáp 3, anh ñaõ tieáp thu ñöôïc nhöõng gì môùi laï ?

Huy Khanh : - Qua lôùp Ca Tröôûng caáp 3, döôùi söï höôùng daãn cuûa Nhaïc Sö Phaïm Ñöùc Huyeán vaø Nhaïc Tröôûng Thieân Quang, em ñaõ tieáp thu ñöôïc raát nhieàu kieán thöùc môùi vaø nhôø ñoù, em thoâng suoát, thaáu hieåu chu ñaùo nhöõng kieán thöùc cuõ ñaõ hoïc trong lôùp Ca Tröôûng caáp 1 vaø 2. Moät trong nhöõng hoïc hoûi ñaàu laø kinh nghieäm veà kyõ thuaät taäp haùt cho ca ñoaøn cuûa Thaày Huyeán vaø caùc anh chò em trong lôùp. Theâm vaøo ñoù, em nghó mình ñaõ tieán ñöôïc moät böôùc daøi trong vieäc naâng "Kyõ Thuaät Ñaùnh Nhòp" thaønh "Ngheä Thuaät Ñieàu Khieån Ca Ñoaøn". Moät ví duï cuï theå laø caùch ñieàu khieån baèng aùnh maét, neùt maët, vaø caû con ngöôøi thay vì chæ ñieàu khieån baèng hai tay. Ngoaøi ra, em coøn thu thaäp theâm veà kinh nghieäm saùng taùc, hoøa aâm, thanh nhaïc, caùch phaùt aâm cho roõ chöõ vaø troøn tieáng, bình ca, vaø daân ca Vieät Nam.

Noùi toùm laïi, nhöõng kieán thöùc vaø kinh nghieäm maø em thu thaäp ñöôïc trong 10 ngaøy hoïc hoûi lôùp Ca Tröôûng caáp 3 khoâng theå vieát goïn laïi trong vaøi haøng chöõ ñöôïc.

Em cuõng nhaän thaáy raèng mình vaãn coøn phaûi hoïc hoûi lieân tuïc, hoïc ñeå phuïc vuï Giaùo Hoäi vaø ñeå dìu daét theá heä mai sau.

Sau phaàn trình baøy cuûa Giaùo Sö Nhaïc Só Phaïm Ñöùc Huyeán vaø hai hoïc vieân Ñoã Vy Haï – Huy Khanh ñaõ giuùp toâi hieåu theâm veà aâm nhaïc Thaùnh Ca Vieät Nam haûi ngoïai ñang töøng böôùc mang maàu saéc môùi. Tuy nhieân, noù coøn tuøy thuoäc vaøo moät soá yeáu toá khaùc, neáu chuùng ta khoâng coù moät taám loøng... ôû ñaây, toâi muoán noùi ñeán taám loøng cuûa Giaùo Sö Nhaïc Só Phaïm Ñöùc Huyeán ñaõ boû ra bieát bao coâng söùc ñeå ñaøo taïo, truyeàn ñaït söï hieåu bieát veà aâm nhaïc cuûa mình ñeán vôùi haøng ngaøn hoïc vieân töø quoác noäi cuõng nhö haûi ngoaïi maø khoâng heà nghó ñeán vaät chaát hay baûn thaân oâng...

Thaät quyù hieám moät taám loøng. Moät taám loøng cuûa Thöôïng Ñeá ñaõ ban cho chuùng ta.

San Jose, muøa Xuaân 2002

SONG LINH